Anne Frank Manuscripten

Onderzoek naar de literaire ontwikkeling van Anne Frank op basis van haar originele manuscripten

Jarenlang deed het Huygens Instituut, in samenwerking met de Anne Frank Stichting, diepgaand onderzoek naar de literaire ontwikkeling van Anne Frank. Een deel van de onderzoeksresultaten over Anne Franks schrijverschap zijn gebundeld in het publieksboek Anne Frank, schrijfster (Walburg Pers), geschreven door Peter de Bruijn en Elli Bleeker.

Aan de hand van de oorspronkelijke manuscripten bestudeerden de onderzoekers de selecties, wijzigingen en doorhalingen die Anne Frank aanbracht in haar dagboekteksten, om die om te vormen tot haar roman Het Achterhuis. Zelfs de verschillende papiersoorten die ze gebruikte werden onderzocht. Zo kon met precisie worden vastgesteld dat Anne Frank een groot literair talent had en hoe zij gaandeweg en met veel discipline werkte aan de ontwikkeling van haar schrijverschap.

Beeld: Anne Frank, Montessorischool, Amsterdam, 1941. Fotocollectie: Anne Frank Stichting, Amsterdam.

Anne Frank: historische figuur en literair talent

Het boek laat zien dat Anne Frank niet alleen een getuige was van haar tijd, maar ook een talentvolle auteur met een duidelijke literaire ambitie. Haar biografische bekendheid overschaduwt soms de literaire kwaliteit van haar werk. Ze experimenteerde met de briefvorm, ontwikkelde haar stijl en componeerde gaandeweg haar roman Het Achterhuis. Ze schreef met een publiek voor ogen en oversteeg daarmee haar rol als dagboekschrijfster. In de korte tijd die haar was gegund, creëerde Anne Frank een gelaagd literair oeuvre met haar dagboeken, haar roman, haar fictieve verhalen waaronder de novelle Cady’s leven en het Mooie-zinnenboek.

Van personen op de Prinsengracht naar personages in Het Achterhuis

Onderzoekers Peter de Bruijn en Elli Bleeker lieten zich meevoeren door Anne Franks creatieve energie, die tijdens haar onderduikperiode tot bloei kwam. Ze zagen hoe Anne Frank de droog beschreven feiten uit haar dagboek omvormde tot een meeslepend verhaal, en hoe de personen op de Prinsengracht uitgroeiden tot volwaardige personages, compleet met karaktereigenschappen, in de roman Het Achterhuis.

Digitale wetenschappelijke editie

Eerder zijn de onderzoeksresultaten gepubliceerd in de digitale editie Anne Frank Manuscripten, uitgegeven door de Vereniging voor Onderzoek en Ontsluiting Historische Teksten (VOOHT), een non-profit-initiatief van de Anne Frank Stichting en de KNAW. Deze online editie bevat alle originele manuscripten integraal, inclusief doorhalingen, aanvullingen en herschrijvingen, en biedt een unieke inkijk in Anne Franks schrijfproces en artistieke ontwikkeling.

Maar let op. Vanwege auteursrechten is de website alleen toegankelijk vanuit landen waar de werken van Anne Frank tot het publieke domein behoren, zoals België, Duitsland en de Nederlandse Antillen. In Nederland is de site geblokkeerd tot 1 januari 2037, wanneer het auteursrecht vervalt. Het boek Anne Frank, schrijfster maakt de onderzoeksresultaten alsnog deels toegankelijk voor Nederlandse lezers.

Vrijheid van wetenschap bevestigd

In februari 2024 bevestigde de rechtbank Amsterdam dat de online publicatie van de wetenschappelijke editie geen auteursrechtenschending vormt. De online editie blijft dus te bezoeken vanuit zo’n zestig landen waar dit auteursrechtelijk kan. Dit onderstreept het belang van open wetenschap en vrije toegang tot erfgoed. Dit zijn kernwaarden van het Huygens Instituut.

Een fijn leesbaar boek voor het brede publiek

Anne Frank, schrijfster is de papieren publieksversie van het wetenschappelijk onderzoek naar de ontwikkeling van Anne Franks schrijverschap. Het is een prettig leesbaar boek en staat als verhaal op zichzelf. Het boek laat zien dat Anne Franks grote schrijftalent veel verder reikt dan valt op te maken uit Het Achterhuis. Dagboekbrieven 12 juni 1942-1 augustus 1944, de bundel samengesteld door Otto Frank. Anne Frank, schrijfster doet veel meer recht aan de dappere literaire keuzes die Anne Frank al op jonge leeftijd maakte.

Meer informatie over het boek is te vinden op de website van Uitgever Walburg Pers.

In deze video vertellen Peter de Bruijn en Elli Bleeker over de Anne Frank Manuscripten