Briefwisseling Allard Pierson
Een veelzijdig intellectueel (1831–1896)
In deze bron staan de overgeleverde brieven van Allard Pierson (1831–1896), digitaal toegankelijk gemaakt voor onderzoekers en belangstellenden. Pierson groeide op in een christelijke omgeving, studeerde theologie en werd na zijn studie predikant in Leuven en Rotterdam. Na een heftige innerlijke strijd brak hij met de kerk en verhuisde hij met zijn gezin naar Heidelberg, waar hij hoogleraar theologie werd.
Later keerde Pierson terug naar Nederland en werd hij in Amsterdam hoogleraar in de kunstgeschiedenis, esthetica en moderne talen. Hij speelde een cruciale rol in de opkomst van de moderne theologie en was daarnaast een gezaghebbend literatuurcriticus met een grote belangstelling voor filosofie.
Afbeelding: portret van Allard Pierson, hoogleraar letteren en wijsbegeerte aan de Universiteit van Amsterdam, anoniem, ca. 1882 -1883. Collectie Rijksmuseum.
Correspondentie met tijdgenoten
Pierson schreef gedurende zijn leven vele teksten op het gebied van theologie, filosofie, geschiedenis, godsdienstwetenschap, literatuurwetenschap en de kunsten. Daarnaast onderhield hij vrijwel zijn hele leven een intensieve correspondentie met tal van tijdgenoten.
Het overgrote deel van de bewaard gebleven brieven is gericht aan zijn vriend en Tweede Kamerlid Adriaan Gildemeester, aan Piersons latere vrouw Pauline Gildemeester, aan zijn ouders, met name zijn vader Jan Lodewijk Gregory Pierson, en aan zijn vriend en collega-hoogleraar, de classicus Samuel Naber. De overige brieven zijn geschreven aan collega-theologen, schrijvers, politici, uitgevers, bibliothecarissen en familieleden.
Thema’s en genres in de brieven
De correspondentie omvat reisbrieven, theologische beschouwingen en een groot aantal liefdesbrieven. Daarnaast gaan de brieven over Piersons werk als hoogleraar, over de boeken en artikelen waaraan hij werkte en over de politieke actualiteit.
Ook bevat de verzameling veel korte briefjes, zoals vragen, bedankjes, afspraken en excuses. Samen tonen de brieven Piersons vergeefse zoektocht naar eenheid en harmonie, en zijn levenslange worsteling met de verhouding tussen weten en geloven, denken en voelen, en wetenschap en kunst. Ook zijn gezinsleven komt uitgebreid aan bod.
Historische en culturele betekenis
De briefwisseling biedt een unieke inkijk in de grote rol die Pierson speelde als intellectueel in een periode van ingrijpende veranderingen in het religieuze, levensbeschouwelijke en literaire leven in Nederland in de tweede helft van de negentiende eeuw.
Digitale toegankelijkheid
In totaal heeft Pierson ruim 2.700 brieven nagelaten. Het overgrote deel van de brieven is geschreven in het Nederlands, met enkele uitzonderingen in het Frans, Duits en Engels.
Voor elke brief zijn een gescande afbeelding van het origineel en een transcriptie beschikbaar. De brieven zijn doorzoekbaar op ontvanger, plaats van schrijven, datum, taal en signatuur (plaatsaanduiding in de huidige bewaarplaats). Daarnaast is zoeken op woordniveau in de tekst mogelijk.
Ga naar de bron.