HEAT
| Looptijd: | 2025-2026 |
| Subsidieverstrekker: | Onderzoeksfonds KNAW Instituten |
| Subsidieomvang: | 250.000 euro |
| Opvallend: | We kijken door de lens van energietransities en klimaat naar bestaande digitale bronnen van het Huygens Instituut. |
| Valorisatie: | We ontwikkelen een digitale omgeving waar gebruikers kunnen leren over de relevantie van onze digitale historische bronnen voor hedendaagse uitdagingen als klimaatveranderingen en de energietransitie. |
Historische Energietransities en AI Toepassingen
De wereld staat voor enorme uitdagingen. We zitten midden in een energietransitie, die nodig is om verdere klimaatverandering tegen te gaan. Zijn historische bronnen eigenlijk relevant om de huidige energietransitie te bestuderen? Hoe reageerden mensen in het verleden op extreem weer en klimaatrampen? Dit project gebruikt de nieuwste AI-technologie om dergelijke vragen te beantwoorden.
Digitale bronnencollecties
Het Huygens Instituut beheert een enorme hoeveelheid gedigitaliseerd bronmateriaal en digitale collecties. Binnen het project HEAT gaan we in onze historische datasets op zoek naar gegevens die te maken hebben met energie en klimaat. Het gaat dan bijvoorbeeld om vermeldingen van een historische energiebron zoals turf, of beschrijvingen van weer zoals stormen en regen. Ook gegevens over klimaatgerelateerde fenomenen zoals langdurige droogte of extreme weersgebeurtenissen zijn voor ons interessant. Nadat we in kaart hebben gebracht wat voor relevant materiaal we hebben, willen we deze bronnen zo goed mogelijk ontsluiten voor nader onderzoek.
Kennisopbouw
Met dit project doen we meer kennis op over data-extractie en AI-methodes, in het bijzonder natuurlijke taalverwerking (NLP). Ook werken we een aantal casussen uit tot artikelen om meer inzicht te geven in de menselijke en maatschappelijke omgang met nieuwe manieren van energieopwekking en reacties op veranderend klimaat. Op deze manier kunnen we ook in het heden nieuwe perspectieven bieden op de omgang met klimaatverandering, ontdekken we verloren gegane kennis uit het verleden, en laten we zien hoezeer energietransities en veranderende klimaatomstandigheden deel uitmaken van de loop van de geschiedenis.
Van brieven tot resoluties
Het materiaal waarmee we werken bestaat uit een grote diversiteit aan digitale bronnen. Het gaat bijvoorbeeld om seriële bronnen als de resoluties van de Staten-Generaal (ontsloten door het Republic-project) en de overgekomen brieven en papieren uit Azië uit de VOC-tijd (ontsloten door het GLOBALISE-project). Vandaaruit werken we verder met andere historische bronnen uit de Resources van het Huygens Instituut, waaronder correspondenties en kronieken. Ieder type bron biedt een nieuw perspectief op energie en klimaat.
Green Web
We verkennen nieuwe technieken, jagen die aan om ze toepasbaar te maken op historisch materiaal, en verbinden deze kennis met de historische gemeenschap binnen het Green Web van het Humanities Cluster, in het kader van het Klimaatonderzoek Initiatief Nederland. We maken data beter toegankelijk door modellen aan te bieden om ze thematisch doorzoekbaar te maken. Bovendien testen we de oplossingen samen met jonge onderzoekers om zo talent te ontwikkelen op een ontluikend vakgebied.