Gebruikersonderzoek CABR (3)
Blog 3
Voorkomen is beter dan repareren: neem de hordes voordat je bouwt
Wat hebben mensen nodig om met een digitaal archief te werken? Snappen ze de interface van de website? Gebruikersonderzoek kan deze vragen beantwoorden. In vier blogs vertelt Lotte Baltussen van het Huygens Instituut over het gebruikersonderzoek dat zij uitvoerde voor het project Oorlog voor de Rechter. Hierin wordt het CABR (Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging), het grootste oorlogsarchief van Nederland, digitaal toegankelijk gemaakt.
Deze blogserie geeft handvatten voor het zelf (laten) uitvoeren van gebruikersonderzoek in voor, tijdens en rond de lancering een digitaal project met praktische voorbeelden.
De ontwikkelfase
In het vorige deel las je hoe je informatie kunt verzamelen voordat je begint met het bouwen van je digitale product. In deze blog focussen we op de ontwikkelfase. We voerden deze onderzoeken uit in de eerste helft van 2024.
Klikmodel: doen alsof (een deel van) je website al werkt
In april 2024 had ontwerppartij Norday al schetsen gemaakt van hoe de website eruit kon zien, op basis van eerder gebruikersonderzoek. We werkten drie zaken uit:
• De overzichtspagina van het hele dossier van een onderzocht persoon
• De indeling van documenten op volgorde van de rechtsgang
• De viewer voor documenten met de tekstherkenning naast de scan
Op basis hiervan wilden we valideren in hoeverre:
• De verdeling van documenten in de rechtsgang van toegevoegde waarde was, en of de indeling duidelijk was
• De navigatie van de rechtsgang naar de documentviewer duidelijk was
• Gebruikers de tekstherkenning liever standaard dicht of open hebben staan
Deze allereerste schetsen van de vormgeving waren interactief: door op een document in de rechtsgang te klikken kon je bijvoorbeeld navigeren naar de documentviewer.
Klikmodel met de oude vormgeving van de rechtsgang in het klikmodel, met data van een fictief persoon.
Zo’n klikmodel is ideaal om mee te testen omdat het grotendeels voelt als een echte website. We testten met dit klikmodel maar een beperkt aantal pagina’s, maar wel die met inhoudelijke informatie over onderzochte personen. Dit deden we met vijf deelnemers, deels via Teams en door het scherm te delen. Ze konden naar aanleiding van vragen (‘Wat verwacht je te zien als je klikt op de volledige casus?’) aangeven wat ze dachten en waar ze vervolgens op wilden klikken, en wij voerden de handeling uit.
De documentviewer in het klikmodel, met geanonimiseerde scan.
Houd het simpel en neutraal
Een belangrijk inzicht was dat de verdeling van ‘Belangrijke documenten’ en ‘Alle documenten’ onduidelijk was. Het verschilt het per deelnemer wat als ‘belangrijke documenten’ wordt opgevat. Sommige deelnemers zagen ‘Alle documenten’ over het hoofd. Daarbij was de betekenis van ‘Meer over deze persoon’ onder de rechtsgang onduidelijk. Wel gaven deelnemers aan dat de rechtsgang als indeling goede houvast gaf.
De documentviewer met de transcriptie van de tekst werd positief beoordeeld. Deelnemers gaven aan wel de transcriptie niet meteen te willen zien, omdat ze zich concentreerden op de scan. De indeling met de documenten in het dossier in miniaturen links naast het document bleek te ingewikkeld.
Vormgeving en tekst aanpassen
Na deze tests maakten we de indeling in tabs prominenter en versimpelden we de terminologie. Zo veranderden we ‘Alle documenten’ in ‘Dossier’ en ‘Meer over deze persoon’ in ‘Uitgelicht’. Ook maakten we een overzichtspagina met een verwijzing naar de rechtsgang en het complete dossier, zodat gebruikers niet bleven hangen in de rechtsgang en belangrijke informatie oversloegen. In de documentviewer werden de miniaturen met alle documenten vervangen door een versimpeld overzicht per document.
Huidige ontwerp van de overzichtspagina met data van een fictief persoon en geanonimiseerde scans.
Over het algemeen komen zulke wijzigingen een ontwerp en de navigatie enorm ten goede. Maar soms zet gebruikersonderzoek je op het verkeerde been. Zo bleek bij ons dat tekstherkenning standaard inklappen niet werkte; uiteindelijk zagen gebruikers deze hierdoor over het hoofd. Meer hierover in de volgende post!
Geen kennis is goede kennis
Het is ook belangrijk om je content te testen. Voor Oorlog voor de Rechter ontwikkelden we tekst, beeld en video, die we allemaal voorlegden voor feedback. Een voorbeeld hiervan zijn de longreads die we hebben gemaakt over het CABR en de bijzondere rechtspleging. We schreven deze voor mensen met weinig tot geen achtergrondkennis en legden ze voor aan de doelgroep. We zochten critical friends dicht bij huis: moeders, vriendinnen, vaders en kinderen op de middelbare school.
Door mensen te betrekken die niet bekend zijn met je onderwerp wordt duidelijk wat te complex is en onvoldoende wordt uitgelegd, omdat je zelf te diep in de materie zit. Zo noemden we in het stuk over het CABR het project Oorlog voor de Rechter. Niemand kende dit, dus besloten we het uit het artikel te schrappen en leggen het project nu uit op een aparte pagina.
Onze vrienden en familie gaven aan dat ze liever iets meer wilden lezen dan te weinig, als dat helpt de tekst beter te begrijpen. In de eerste versie van de tekst over het CABR schreven we: ‘Toen de bijzondere rechtspleging begin jaren vijftig werd afgesloten, werd besloten om alle aparte archieven samen te voegen.’ Maar we kregen de vraag waarom het toen werd afgesloten.
Screenshot van de longread over het CABR, met aangepaste tekst en organogram van de bijzondere rechtspleging.
In de tekst legden we ook een schets voor van de structuur van de bijzondere rechtspleging. Dit organogram werd goed gewaardeerd en werkten we visueel uit, ter ondersteuning van de uitleg in de tekst.
Van ontwikkeling naar livegang
Na deze onderzoeken bereidden we ons voor op de livegang van de website. In de volgende post laten we zien hoe we laatste puntjes op de ‘i’ zetten. En dat hoe goed je gebruikers ook betrekt, er altijd weer verrassingen zijn als je digitale product in het echt wordt gebruikt.
Terug naar Klaar voor de start: leer je gebruikers en hun wensen kennen
