Allard Pierson Project: lees zijn brieven digitaal
De man Allard Pierson (1831–1896) roept niet bij iedereen meteen een aha-moment op, ondanks de landelijke bekendheid van het museum dat zijn naam draagt. Toch was Allard Pierson een spraakmakend denker die veel heeft betekend voor het religieuze, levensbeschouwelijke en literaire leven in de tweede helft van de negentiende eeuw. Dankzij het Allard Pierson Project wordt zijn briefwisseling digitaal beschikbaar gemaakt, inclusief afbeeldingen van de originele brieven en doorzoekbare transcripties.
Allard Pierson achter zijn schrijftafel.
Allard Pierson was modern en open van geest. Hij geloofde dat wetenschappelijke ontdekkingen zouden bijdragen aan een betere en menselijkere wereld. Hij liet meer dan tweeduizend brieven na aan tijdgenoten zoals theologen, schrijvers en politici. Zijn briefwisseling biedt een unieke kijk op het intellectuele en religieuze debat van zijn tijd.
Pierson was predikant in Leuven en Rotterdam, hoogleraar theologie in Heidelberg en later hoogleraar kunstgeschiedenis, esthetica en moderne talen in Amsterdam. Daarnaast ontwikkelde hij zich tot een gezaghebbend literatuurcriticus.
Het Allard Pierson Project
Het Allard Pierson Project wordt uitgevoerd door dr. Jan Prins van het NL-Lab. Dat is een samenwerking van het Meertens Instituut en het Huygens Instituut, en maakt deel uit van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Het NL-Lab onderzoekt Nederlandse cultuur en identiteit, in verleden en heden, met gebruik van zowel traditionele als digitale onderzoeksmethoden.
De brieven van Allard Pierson zijn voor een belangrijk deel verzameld en getranscribeerd door prof. dr. Willem Balke, geassisteerd door Benjamin van Bilsen MA. De voorlopige resultaten van hun werk zijn overgedragen aan het Huygens ING, waar Benjamin van Bilsen het project heeft voortgezet. Afrondende werkzaamheden zijn deels uitgevoerd door Nina Wijsbek MA en worden momenteel voortgezet door dr. Jan Prins.
Prof. dr. Jan de Bruijn, prof. dr. Olf Praamstra, prof. dr. Hans Trapman en dr. Gerlof Verwey treden op als adviseurs. Financiële ondersteuning wordt verleend door de Coornhert Stichting.
Update oktober 2025
Er is weer een groot aantal brieven toegevoegd aan de digitale collectie. Deze brieven zijn gericht aan Piersons vriend Adriaan Gildemeester, Tweede Kamerlid, aan diens zuster en Piersons toekomstige vrouw Pauline Gildemeester, en aan zijn ouders – vooral aan zijn vader Jan Lodewijk Gregory Pierson, een zakenman die actief was in de christelijke Reveil-beweging.
Deze brieven vormen het hart van de collectie. Ze laten zien wie Allard Pierson was: een man die worstelde met de religieuze crisis van zijn tijd en voortdurend zocht naar een alternatief voor dogmatisch denken, zonder in twijfel te vervallen.
In de komende jaren worden nog eens zo’n zevenhonderd brieven gedigitaliseerd, onder meer aan zijn broers Hendrik en Nicolaas, en aan zijn oudste zoon Jan Lodewijk Pierson.