Het Huygens Instituut

Het Huygens Instituut van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) is het nationale onderzoeksinstituut voor de geschiedenis en cultuur van Nederland. We onderzoeken en ontsluiten historische en literaire bronnen met moderne, digitale methoden. Daarbij bekijken we Nederland in een brede, internationale context: hoe de geschiedenis en cultuur zich ontwikkelden in wisselwerking met andere landen, culturen en de natuur.

Dankzij onze digitale ontsluiting van bronnen en archieven komt steeds meer historisch materiaal beschikbaar. Zo worden ook nieuwe en tot nu toe weinig gehoorde stemmen zichtbaar, wat bijdraagt aan een rijker en diverser beeld van het verleden. Tegelijk zorgt onze moderne software en duurzame digitale infrastructuur ervoor dat dit erfgoed veilig, toegankelijk en bruikbaar blijft voor de toekomst.

Onderzoek en samenwerking

Wij werken samen met onderzoekers en instellingen in binnen- en buitenland. Door kennis en bronnen te delen, ontstaan nieuwe inzichten in de Nederlandse geschiedenis en cultuur.

Onze onderzoeksmethoden maken gebruik van kunstmatige intelligentie (AI), zoals:

• Handwritten Text Recognition (HTR) voor het digitaliseren van handgeschreven documenten
• Computationele tekstanalyse en -vergelijking

Daarnaast ontwikkelen we standaarden voor linked open data, zodat historische gegevens makkelijk kunnen worden gedeeld en hergebruikt. Experts uit geesteswetenschappen, sociale wetenschappen, computerlinguïstiek en informatica werken hierbij nauw samen. Zo kan het Huygens Instituut een toonaangevend kenniscentrum zijn voor zowel nationale als internationale onderzoekers.

Onderzoeksgroepen en thema’s

Het instituut bestaat uit vijf hoofdonderzoeksgroepen:

• Politieke Cultuur en Geschiedenis
• LivesLab (Levenslopen)
• Computationele Literatuurwetenschap
• Kennis- en Kunstpraktijken
• Digitale Edities

Speciale en interdisciplinaire onderzoeksgroepen

Daarnaast zijn er twee speciale onderzoeksgroepen die interdisciplinair werken en experimenteel onderzoek van medewerkers uit diverse KNAW-instituten ondersteunen:

• DHLab
• NL-Lab

Doorlopende thema’s die bij alle groepen terugkomen:

• Kennisnetwerken
• Biografische gegevens
• Literaire en kunstpraktijken
• Editiewetenschap
• De natuur en het klimaat

Digitale ontsluiting en datamanagement

De afdeling Datamanagement speelt een centrale rol bij het beheer en de ontsluiting van bronnen. De afdeling:

• Ondersteunt data-intensieve onderzoeksprojecten
• Beheert datasets en online bronnen
• Zorgt voor interoperabiliteit en bruikbaarheid van gegevens en digitale tools

Het Huygens Instituut ontwikkelt samen met partners instrumenten om historische en culturele data te analyseren. Belangrijke collecties zijn onder andere:

• Resoluties van de Staten-Generaal
• Delen van het VOC-archief
• Correspondentie van Johan de Witt, de vrouwen van de stadhouders, en kunstenaars zoals Piet Mondriaan en Vincent van Gogh

Veel collecties zijn online beschikbaar, zodat onderzoekers en het publiek toegang hebben tot deze bronnen.

Digitale infrastructuur en CLARIAH

Het instituut speelt een sleutelrol in CLARIAH , een duurzame onderzoeksinfrastructuur voor de geesteswetenschappen en sociale wetenschappen.

Samen met het Meertens Instituut en het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis richtte het Huygens Instituut in 2016 het KNAW Humanities Cluster op. Binnen dit cluster werkt de afdeling Digitale Infrastructuur van de KNAW nauw samen aan het beheer van digitale bronnen en tools.

Ontstaansgeschiedenis

De geschiedenis van het Huygens Instituut begint in 1902, toen de Nederlandse regering de Rijks Geschiedkundige Publicatiën (RGP) oprichtte om belangrijke historische bronnen uit te geven. Vanaf 1910 kreeg deze commissie een eigen bureau, dat later uitgroeide tot het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis (ING) binnen NWO.

In 1992 werden verschillende bestaande teksteditieprojecten en commissies samengevoegd tot het Constantijn Huygens Instituut, met focus op tekstedities en intellectuele geschiedenis. In 2005 kwam de afdeling Neerlandistiek van het opgeheven Nederlands Instituut voor Wetenschappelijke Informatiediensten (NIWI) erbij, waarna het instituut de naam Huygens Instituut aannam.

In 2011 fuseerde het instituut met het ING tot Huygens ING, gevestigd in Den Haag. Sinds 2016 is het gehuisvest in het Spinhuis in Amsterdam, en vanaf 2022 draagt het weer de officiële naam Huygens Instituut voor Nederlandse geschiedenis en cultuur.

Wetenschapscommissie

De wetenschapscommissie adviseert de directie van het Huygens Instituut en de KNAW over wetenschappelijke koers en strategie. De commissieleden zijn:

• Prof. dr. Mike Kestemont (voorzitter), Universiteit Antwerpen
• Prof. dr. Nadine Akkerman, Universiteit Leiden
• Prof. dr. Jan Kok, Radboud Universiteit
• Prof. dr. Ann-Sophie Lehman, Rijksuniversiteit Groningen
• Dr. Nelleke Moser, Vrije Universiteit Amsterdam
• Dr. Thorsten Ries, Universiteit Gent