Gebruikersonderzoek CABR (1)

Blog 1
Gebruikersonderzoek meenemen voor de start van een digitaal project

Wat hebben mensen nodig om met een digitaal archief te werken? Snappen ze de interface van de website? Gebruikersonderzoek kan deze vragen beantwoorden. In vier blogs vertelt Lotte Baltussen van het Huygens Instituut over het gebruikersonderzoek dat zij uitvoerde voor het project Oorlog voor de Rechter. Hierin wordt het CABR (Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging), het grootste oorlogsarchief van Nederland, digitaal toegankelijk gemaakt.

Deze blogserie geeft handvatten voor het zelf (laten) uitvoeren van gebruikersonderzoek in voor, tijdens en rond de lancering een digitaal project met praktische voorbeelden.

Gebruikersonderzoek in elke fase

Om te begrijpen wat mensen nodig hebben om hun weg te vinden in het digitale CABR, deden we in elke fase van de ontwikkeling gebruikersonderzoek. Dat begon medio 2023, toen het concept voor de website werd uitgewerkt. Daarbij konden we voortbouwen op de kennis en ervaring van de projectpartners en webontwikkelaars, die vanuit inhoud, techniek en ontwerp al duidelijke ideeën hadden over de aanpak.

Gebruikersonderzoek en het vermijden van blinde vlekken

Waarom zou je met zoveel expertise aan boord nog extra tijd en geld besteden aan het betrekken van gebruikers (de mensen die straks achter het toetsenbord zitten)? Met ruim 15 jaar ervaring in digitale projecten is mijn korte antwoord: kostbare blinde vlekken vermijden. Ik heb nog nooit meegemaakt dat gebruikers bevragen niets opleverde, hoe groot of klein een project ook was. Want hoeveel je ook weet over een onderwerp of hoeveel websites je ook hebt gemaakt, je hebt toch vaak maar één perspectief. Je ziet altijd zaken over het hoofd. Gebruikers kunnen je uit die droom helpen. Hoe eerder je de perspectieven van gebruikers in het ontwikkelproces ontdekt, hoe meer tijd en geld het je later bespaart. In deze blogs staan hier meerdere voorbeelden van.

Gebruikersonderzoek als vast deel van een project

Er kan vanuit de opdrachtgever of partners weerstand zijn om gebruikers te betrekken, want, tja, dat kost (doorloop)tijd en geld. Leg daarom goed uit aan alle stakeholders dat gebruikersonderzoek juist winst oplevert en ga vervolgens pragmatisch om met de beperkingen in je project. Heb je een korte doorlooptijd? Ga dan geen grote enquête optuigen om inzichten te verzamelen, maar doe enkele korte interviews. Eén gebruiker spreken is beter dan geen!

Gebruikers werven

Ik hoor vaak dat collega’s niet goed weten hoe ze deelnemers moeten vinden. Hoe je werft hangt af van wie je nodig hebt. Heb je websitegebruikers nodig? Plaats dan een oproep in je nieuwsbrief of op je website. Wil je interviews doen met scholieren? Vraag dan collega’s van Educatie om de vraag uit te zetten via leerkrachten. Eventueel kun je ook een cadeau(bon) bieden om deelnemers te verleiden, maar over het algemeen willen mensen graag meedoen.

Methodes voor onderzoek

Er zijn vele soorten gebruikersonderzoek, zoals interviews, enquêtes, usability tests, analyses van webstatistieken en focusgroepen. Welke methode het beste past bij jouw project hangt af van de vragen die je wilt beantwoorden, of je kwantitatieve en/of kwalitatieve informatie nodig hebt, de fase van je project en de middelen die je hebt.

In deze blogserie geef ik voorbeelden van de keuzes die wij hebben gemaakt voor het gebruikersonderzoek voor de website van Oorlog voor de Rechter, maar dit is geen uitputtend overzicht van alle mogelijkheden. Bekijk voor meer opties en verdieping bijvoorbeeld dit overzicht van de Nielsen Norman Group, een toonaangevende organisatie op het gebied van user experience-onderzoek.

Overzicht van soorten gebruikersonderzoek van de Nielsen Norman Group. De verticale as geeft de gradatie weer van onderzoek naar houding/mening tot gedrag, de horizontale as die van kwalitatief en kwalitatief onderzoek.

Door naar Klaar voor de start: leer je gebruikers en hun wensen kennen