Nederlands | English
 

WFH Volledige Werken Deel 18. Beeldend werk verschenen

‘Kon ik mijn binnenwereld maar fotograferen’.

Op 12 februari verscheen FotobiografieKoningin EenoogHet hoedenparadijs en Een foto uit eigen doos! als deel 18 van de Volledige Werken van Hermans, uitgegeven door De Bezige Bij in samenwerking met het Willem Frederik Hermans instituut. De Volledige Werken worden vervaardigd door het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis.

Willem Frederik Hermans was lector in de fysische geografie en bovenal literair auteur, maar minder bekend is dat hij aan het eind van de jaren vijftig ook een carrière als professioneel fotograaf ambieerde. 

Het spanningsveld tussen schrijven en fotograferen heett Hermans altijd bezig gehouden. Wat een schrijver in zijn binnenwereld beleeft en ziet, schreef hij in 1963, zet hij om in woorden: ‘Als ik fotografeer, kan ik alleen de buitenwereld gebruiken. Daarom vind ik het fotograferen veel moeilijker dan schrijven. Schrijven is onmiddellijk maken, fotograferen is eerder kiezen; het begint altijd met zoeken. Als ik schrijf hoef ik niet te zoeken – wat ik doen moet als ik fotografeer – maar het schrijven heeft mij daar misschien te lui voor gemaakt. Dus fotografeer ik op de manier, waarop ik schrijf – kon ik mijn binnenwereld maar fotograferen! Het zou kunnen wezen, dat ik soms foto’s maak om niet te hoeven schrijven.’

Nog weer jaren later bekende Hermans in een interview dat hij uiteindelijk toch meer affiniteit had met het schrijven: ‘Ik heb wel eens, doordat ik mij vrij veel met fotografie heb bezig gehouden, met de gedachte gespeeld: zou ik niet beter fotograaf kunnen worden in plaats van schrijver? Maar het schrijven gaat mij zo veel gemakkelijker af dan het fotograferen, dat ik die stap onmogelijk zou kunnen nemen.’ Daarmee was hij terug bij wat hij al tijdens zijn stage bij Nico Jesse in een brief aan een vriend had geschreven: ‘de fotografie is goed, maar de literatuur beter. ’

De werkelijke omvang van Hermans’ fotografische productie blijkt pas goed uit de nalatenschap van Hermans. In het archief-Hermans bevinden zich duizenden dia’s, foto’s, contactafdrukken en negatieven. Die laten eens te meer de levenslange fascinatie van Hermans voor de fotografie zien. De rijkdom van dat archief maakte het ook mogelijk om bij de uitgave van Hermans’ Beeldend werk gebruik te maken van de originele documenten en afbeeldingen.

Voor dit achttiende deel van de Volledige Werken, dat net als Mandarijnen op zwavelzuur/Mandarijnen op zwavelzuur Supplement (VW 16) en De raadselachtige Multatuli/Max Havelaar (VW 17) wordt uitgegeven in groter formaat, zijn de in Fotobiografie opgenomen afbeeldingen zoveel mogelijk gereproduceerd op basis van de originele stukken in het archief-Hermans. Ook bij de reproductie van de foto’s uit Koningin Eenoog en Een foto uit eigen doos! is gebruikgemaakt van originele afdrukken uit het archief van de auteur en uit de collectie van het Stedelijk Museum.
 
De verschijning van deel 18 van de Volledige Werken vormt bovendien de opmaat naar een nieuwe tentoonstelling over Hermans als fotograaf. Najaar 2020 presenteert het Fotomuseum in Den Haag in samenwerking met het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis een nieuwe keuze uit het foto-oeuvre van Hermans, waaronder een grote hoeveelheid niet eerder gepubliceerde foto’s.
 
Deel 18 van de Volledige Werken van Hermans is uitgegeven door De Bezige Bij in samenwerking met het Willem Frederik Hermans instituut. Het is vervaardigd door het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis. Editeurs van dit deel zijn Peter Kegel, Bram Oostveen, Daan Rutten en Marc van Zoggel.