16-02-2026

Oudste brieven in het Middelnederlands beter toegankelijk

 

Huygens Instituut en Gelders Archief maken brieven Mechteld van Gelre (ca. 1325-1384) toegankelijk voor wetenschap en breed publiek

Het Huygens Instituut en het Gelders Archief gaan samenwerken om een unieke middeleeuwse bron te ontsluiten: brieven aan hertogin Mechteld van Gelre. Stichting PICA geeft hiervoor subsidie vanuit het programma Verbonden Digitaal Erfgoed.

Afbeelding: brief met zegel. Beeld: Gelders Archief.

In het Gelders Archief ligt een unieke collectie middeleeuwse brieven: 184 brieven gericht aan, geschreven door, of betrekking hebbende op hertogin Mechteld van Gelre (ca. 1325-1384). De collectie is de oudste en grootste verzameling brieven in het Middelnederlands.

Een machtige middeleeuwse vrouw

Mechteld van Gelre (ca.1325–1384) was een vooraanstaande edelvrouw uit het Huis Wassenberg die een belangrijke rol speelde in de veertiende-eeuwse machtspolitiek. Als dochter van hertog Reinoud II van Gelre maakte zij na het overlijden van haar broers aanspraak op de hertogstitel van Gelre en vocht zij jarenlang in de Gelderse successieoorlog om haar rechten te behouden, gesteund door de Heeckerense factie.

Het is in deze tijd ongebruikelijk dat een vrouw functioneerde als het centrum van de macht.

Ze verloor echter de strijd en moest aanvaarden dat hertog Willem I van Gelre de troon besteeg. Desondanks bleef zij zich hertogin van Gelre en gravin van Zutphen noemen en behield zij politieke invloed in de regio.

Politiek en persoonlijk leven in de late middeleeuwen

De brieven, geschreven tussen ca. 1365 en 1380, hielden Mechteld op de hoogte van wat er gebeurde in de door haar bestuurde gebieden. De meeste briefzenders waren politieke en militaire bondgenoten van Mechteld, maar ze ontving ook brieven van familieleden, vriend(inn)en en dienaren.

De brieven vormen een unieke inkijk in het politieke en persoonlijk leven van laatmiddeleeuws Nederland. Ze zijn ook een belangrijke bron voor bijvoorbeeld de Nederlandse taal en naamgeving in deze regio en periode.

Belang voor historisch en taalkundig onderzoek

De collectie is digitaal beschikbaar bij het Gelders Archief, maar nog niet optimaal digitaal bruikbaar en herbruikbaar voor wetenschappelijk onderzoek. Dat is juist waar zowel het Huygens Instituut als het Gelders Archief zich voor willen inzetten: historische bronnen op een duurzame en brede manier ontsluiten.