Nederlands | English

Geschiedenis van de Diplomatiek in Nederland

Achtergrond

De diplomatiek in de betekenis van oorkondenleer – de kritische bestudering van oorkonden en andere ambtelijke bronnen – is een eerbiedwaardige historische discipline. Het was Jean Mabillon die in zijn De re diplomatica (1681) de oorkondenstudie een eerste methodologische basis gaf, waarbij hij tevens de term ‘diplomatiek’ muntte. In de negentiende eeuw tilden met name Duitse historici de discipline naar een hoger plan, in samenhang met grote diplomatische editieprojecten. De diplomatiek is sindsdien internationaal een welomschreven hulpwetenschap, met een eigen methodiek waarbij ook andere disciplines zoals de paleografie, chronologie en sigillografie worden betrokken. Oorkonden zijn voor de Middeleeuwse geschiedenis uiterst belangrijke bronnen, reden waarom zij aan de hand van een vaste methode worden onderworpen aan een kritische analyse, zodat ze optimaal in het historisch onderzoek kunnen worden gebruikt. Daarnaast levert het diplomatisch onderzoek zelf ook belangrijke bijdragen aan de mediëvistiek, onder andere op het terrein van de institutionele en cultuurgeschiedenis.

Diplomatics-websites-illustratie

Utrecht, Universiteitsbibliotheek, 798 dl.1 (6 E 15). Arnoldus Buchelius, Diarium, f. 24v, detail uit Buchelius’ beschrijving van het zegel dat hij zag aan de door de Utrechtse minderbroeders uitgevaardigde oorkonden. Hij beschrijft het zegel als ‘in rode was, […] ovaal van vorm’, en geeft een ‘ruwe natekening’ ervan.

 

 Projectomschrijving

In dit project wordt de beoefening van de diplomatiek in Nederland onderzocht, zoals die hier evolueerde, veelal in samenhang met de historiografie en de diplomatische editietechniek. De studie volgt de ontwikkeling gedurende zo’n vijf eeuwen: van de eerste aanzetten in de laatmiddeleeuwse historiografie, via de inspanningen rond 1600 van geleerden als Arnoldus Buchelius en Petrus Scriverius, het missen van de methodologische boot in de negentiende eeuw, de aansluiting bij de wetenschappelijke inzichten in de twintigste eeuw (met de daarmee gepaard gaande heftige methodologische strijd), tot de nieuwe digitale uitdagingen in onze tijd. Het onderzoek werpt zodoende licht op een interessant aspect van de Nederlandse wetenschapsgeschiedenis.

CONTACT

Jan Burgers