Nederlands | English
 

Sail Amsterdam in 1671: Joannes Antonides van de Goes’ Ystroom gepresenteerd

Op vrijdagmiddag 25 september presenteerde het Huygens ING een publieksboek en een webeditie van de Ystroom van Joannes Antonides van der Goes, een lang gedicht over het IJ uit 1671, het jaar voor het beruchte rampjaar.

Het gedicht bestaat uit 4 boeken van elk ongeveer 1100 regels. In het gedicht worden Amsterdam en het IJ geprezen om hun welvaart. Amsterdam ontvangt die door de handel met overzeese gebieden. De koopwaar wordt via het IJ aangevoerd. In boek 3 vindt onder water de herdenking plaats van het Grieks-mythologische huwelijk van Peleus en Thetis. Hier zijn allerlei riviergoden aanwezig, en het IJ krijgt de ereplaats, zeer tot ongenoegen van de Seine. De mythologie wordt zo een allegorie op de contemporaine politieke situatie.

Karina van Dalen-Oskam

Voorzitter Karina van Dalen kon aan het begin van de presentatie alle aanwezigen van harte welkom heten, in het bijzonder Boukje Thijs, die aan de wieg van het project stond en nu bij de doop aanwezig was, en een zoon en erfgenaam van Antonides-kenner Arnold van Mourik, die in de jaren ’60 een proefschrift over Ystroom voorbereidde en wiens aantekeningen een plaats vonden op de website.


Agnes Sneller

De dichter, Joannes Antonides van der Goes, was nauw bevriend met de veel oudere Joost van den Vondel. Bij de presentatie diepte Agnes Sneller deze vriendschap uit, die vooral vakmatig zal zijn geweest, waarbij Vondel waarschijnlijk bewondering had voor de kennis van het Latijn van zijn jongere vakbroeder. Sneller maakte aannemelijk dat de toevoeging ‘Van der Goes’ die Joannes Antonides aan zijn naam gaf, mede is ingegeven door Vondels gewoonte zich ‘Agrippyner’, namelijk uit Colonia Agrippinensis, dat wil zeggen Keulen, te noemen.

Lia van Gemert

Lia van Gemert vroeg zich in haar lezing af waarom Antonides zo’n onweerstaanbare dichter is: je kunt hem niet lezen zonder stelling te nemen vóór of tégen hem. Het had in haar ogen te maken met zijn barokke stijl, die allerlei beelden door elkaar laat lopen en mythologie en werkelijkheid dooreenweeft, zowel in de Ystroom als in zijn tragedie Trazil. Ze liet ook een fraai staaltje van enargeia of evidentia (het levendig voor ogen stellen) zien: de regels waarin Antonides ‘een vloot van schepen aan ziet bruisen’, wat een Sail Amsterdam avant la date is.

Jan Bloemendal

Ten slotte liet Jan Bloemendal, projectleider van de editie en het publieksboek, zien hoe ‘klassiek’ het gedicht is en hoezeer allerlei beelden, wendingen, woordgebruik en andere elementen refereren aan Latijnse en Neolatijnse poëzie, zodat hij het gedicht met een schijnbare paradox ‘een Latijns gedicht in het Nederlands’ noemde.

Aan het eind van de bijeenkomst namen de twee spreeksters, die deel uitmaakten van de twee projectcommissies, de eerste exemplaren van de rijk geïllustreerde vertaling (Uitgeverij Verloren) in ontvangst en werd de website geopend.

Als herinnering kregen de aanwezigen een boekje aangeboden met de lezingen en met de URL van de webeditie: http://deystroom.huygens.knaw.nl