Nederlands | English
 

Artikel over The Riddle of Literary Quality in PLOS One

Wil een romanlezer vooral worden meegesleept of liever intellectueel uitgedaagd worden? Of beide? In 2013 nam het onderzoeksteam van The Riddle of Literary Quality onder leiding van professor Karina van Dalen-Oskam in Nederland Het Nationale Lezersonderzoek af. Bijna 14.000 respondenten deelden hun mening over recente romans. De deelnemers reageerden daarnaast op zes stellingen die betrekking hadden op de vraag wat zij persoonlijk belangrijk vonden aan het lezen van fictie.

Vandaag verschijnt in het internationale (op open access gebaseerde, peer-reviewed) magazine PLOS One, een eerste analyse van die reacties. De Amerikaanse statisticus en literatuurwetenschapper Allen Riddell paste hiervoor methoden toe die eerder gebruikt zijn in onder meer onderzoek naar stemgedrag. Hij ontdekte in de antwoorden van de representatieve groep deelnemers aan Het Nationale Lezersonderzoek, een interessant patroon. Lezers die aangaven vooral te lezen om intellectueel uitgedaagd te worden, gaven ook aan dat ze graag wilden worden meegesleept door een roman. Omgekeerd gold dat niet: lang niet alle lezers die meegesleept wilden worden, wilden ook intellectueel worden uitgedaagd.

Lezers die meer willen dan alleen worden meegesleept door een verhaal, zijn gewoonlijk de ‘literaire’ lezers. Zij hebben doorgaans meer wensen en hogere verwachtingen als ze lezen, zij beperken zichzelf niet alleen tot het verhaal, maar willen bijvoorbeeld ook genieten van het taalgebruik in een roman. Deze groep is vaak kritisch over populaire boeken die door anderen worden ‘verslonden’. Maar dit onderzoek toont aan dat zij als lezer wel degelijk door romans willen worden meegesleept. Een interessante uitkomst, niet alleen omdat het ons iets vertelt over de lezers van literatuur maar ook over de literatuur zelf.

In het artikel schrijven Riddell en van Dalen-Oskam dat zij vermoeden dat de literaire lezers deze manier van lezen hebben leren waarderen in het onderwijs dat zij hebben genoten of door zelf hun leeservaring te ontwikkelen. Literaire lezers willen wel eens kritisch zijn over ‘niet-literaire’ lezers en de boeken die zij lezen, maar dit onderzoek toont aan dat ze wel degelijk hetzelfde willen. Alleen een beetje meer…

Allen Riddell & Karina van Dalen-Oskam,
Readers and their roles: evidence from readers of contemporary fiction in the Netherlands. PLOS One