Keynote Henk Wals bij de lancering van het Huygens ING, 24 juni 2011 in Nemo, Amsterdam.
Samenvatting
“It’s technology married with humanities that yields us the result that makes our heart sing” (Steve Jobs)
Het Huygens ING wil op basis van fundamenteel, geavanceerd en interdisciplinair onderzoek nieuwe inzichten verschaffen in de lange-termijn ontwikkeling van de Nederlandse samenleving. In Europees perspectief geplaatst, biedt de vaak afwijkende Nederlandse ontwikkeling veel aanknopingspunten voor inzicht-gevende historische vergelijkingen.
Daarbij kiezen wij een specifieke benaderingswijze die in hoge mate brongericht is, maar ook methodologisch experimenteel en vernieuwend. En we willen ons niet laten beperken door de methoden en perspectieven van slechts één discipline. In deze drie benaderingen ligt het kenmerkende van het Huygens ING onderzoek. Nieuwe kennis over het verleden komt, voor zover we zelf geen getuige waren, uiteindelijk altijd voort uit onderzoek van de primaire bronnen (fundamenteel). Toepassing van nieuwe methoden om dit onderzoek te doen, leidt tot nieuwe ontdekkingen, meer efficiëntie en een betere bewijsvoering (geavanceerd). En de inzet van een breed scala aan expertises (interdisciplinair) zorgt voor inzicht in nog niet eerder waargenomen verbanden. We onderzoeken de ontwikkeling van de Nederlandse economie, cultuur, kennisproductie, politiek en taal van de vroege middeleeuwen tot nu in samenhang.
Even belangrijk is dat het Huygens ING een vooraanstaande rol wil spelen bij de innovatie van de Nederlandse geesteswetenschappen. Daaraan is behoefte: technologische ontwikkelingen vragen om een methodologische vernieuwingsslag in de humaniora, terwijl deze tegelijkertijd voor de uitdaging gesteld worden hun maatschappelijke impact te maximaliseren. Het instituut wil een incubatieomgeving vormen voor nieuwe ontwikkelingen op het grensvlak van humaniora en informatica. Daarbij zijn de geesteswetenschappelijke vragen leidend. Zij geven evenzeer een impuls aan informatietechnologische vernieuwing als omgekeerd het geval is.
Om dit kunnen realiseren, zijn samenwerking en schaalvergroting nodig. Samenwerking met informatica-groepen uit de universiteiten, met de IT-sector en met de creatieve industrie, maar vooral: tussen KNAW-instituten. Het vooruitzicht om binnen de KNAW een gezamenlijk Humanities Center te vormen, spreekt het Huygens ING zeer aan. Het Instituut wil een maximale aantrekkingskracht uitoefenen op jonge, talentvolle en ambitieuze onderzoekers; het wil een creatieve melting pot zijn waarin kennis en onorthodoxe ideeën uit verschillende disciplines bij elkaar gebracht worden. Het Humanities Center kan daarbij een belangrijke rol spelen.
Het Huygens ING streeft niet alleen naar goede wetenschappelijke resultaten, maar wil ook maatschappelijk nuttig zijn. We zijn er voor (en werken samen met) collega-onderzoekers, het onderwijs, het bedrijfsleven, de media, de erfgoedsector en iedereen die behoefte heeft aan nieuwe en betrouwbare kennis over de Nederlandse cultuur en geschiedenis. Zulke kennis bevordert participerend burgerschap, identiteitsbewustzijn en draagt bij aan een stabiele en “slimme” samenleving.
De productie van het Huygens ING neemt vele vormen aan. Het kan gaan om de traditionele tijdschriftartikelen en monografieën, maar ook om digitale edities, websites, databases, tools, serious games of telefoonapps. Ook wat disseminatie betreft willen we experimenteel en innovatief zijn. We beseffen dat de digitale producten vragen om een stevige, onderhoudsarme en sustainable digitale infrastructuur, die naadloos aansluit op landelijke en internationale infrastructuren.
Wat een KNAW-onderzoeksinstituut als het Huygens ING vooral onderscheidt van de universiteiten, is de pure gerichtheid op onderzoek, in een zo weinig mogelijk bureaucratische omgeving, met de flexibiliteit en de korte lijnen die het mogelijk maken razendsnel op nieuwe ontwikkelingen in te springen. De fysieke clustering van onderzoekers met uiteenlopende, elders soms schaarse expertises stimuleert een constante informele ideeënuitwisseling, waarbij nieuwe ideeën snel tot uitvoering kunnen worden gebracht. Ook het vermogen om een digitale infrastructuur voor de lange termijn te bouwen en te onderhouden is onderscheidend. De KNAW beseft dat ze hier een rol te spelen heeft en het Huygens ING wil daarbij instrumenteel zijn.