Doel
Het samenstellen en schrijven van een geheel nieuwe biografie van Jan Swammerdam: De vinger Gods. Het leven van Johannes Swammerdam (1637-1680), en het publiceren van een digitale editie van de correspondentie van Swammerdam. [link]
Status
Lopend
Uitvoerders
Algemene beschrijving
In 1678 schrijft Jan Swammerdam aan een vriend: ‘Ik presenteer U Edele alhier den Almaghtigen Vinger GODS in de Anatomie van een Luys; waarin Gy wonderen op wonderen op een gestapelt sult vinden, en de Wysheid Gods in een kleen puncte klaarlyk sien ten toon gestelt’. In Europa waren Jan Swammerdam en Antoni van Leeuwenhoek (1632-1723) dé pioniers op het gebied van de microscopie. Met behulp van dit nieuwe instrument brachten beide onderzoekers de wereld van het allerkleinste onder de aandacht. Bestudeerde Van Leeuwenhoek tal van objecten, Swammerdam concentreerde zich op de inwendige anatomie van insecten. Als eerste toonde hij aan – in zijn Historia generalis insectorum (1669) – dat insecten daarover beschikten en dat zij niet voortkwamen uit spontane generatie of een raadselachtige metamorfose. Gedurende de laatste tien jaar van zijn korte leven werkte Swammerdam aan een alomvattend werk waarin hij verslag deed van zijn microscopische onderzoekingen. Het werd postuum uitgegeven (1737-1738) door Herman Boerhaave onder de titel Bybel der Natuure. In de levensbeschrijving die daarin is opgenomen werd Swammerdam afgeschilderd als een verstild genie en een gekweld mysticus, die waanzinnig stierf. Aan dit beeld is sindsdien weinig veranderd.
Dit project resulteert in een nieuwe biografie van Swammerdam, de eerste in bijna 300 jaar. Op basis van uitvoerig onderzoek zal Swammerdams leven in zijn maatschappelijke en wetenschappelijke context worden geplaatst.
Looptijd
2004-2011
Leden projectcommissie
- drs. L.C. Palm
- dr. R. Vermij
- dr. M. de Baar
Contact
eric.jorink@huygens.knaw.nl
Literatuur
- “Outside God, there is Nothing’. Swammerdam, Spinoza and the Janus-Face of the Early Dutch Enlightenment’ in: W. van Bunge ed., The Early Enlightenment in the Dutch Republic, 1650-1750. Selected Papers of a Conference held at the Herzog August Bibliothek, Wolfenb ttel, 22-23 March 2001. Brill’s Studies in Intellectual History 120 (Leiden etc. 2003) 81-108.
- Lemma ‘Jan Swammerdam (1637-1680)’ in: W. van Bunge e.a. eds., Dictionary of Seventeenth and Eighteenth Century Dutch Philosophers (Bristol 2003) 960-963.
- Het Boeck der Natuere. Nederlandse geleerden en de wonderen van Gods Schepping, 1575-1715 (Leiden 2006) 229-246; 321-332 en passim.
- ‘Between emblematics and the argument from design. The representation of insects in the Dutch Republic’ in: K.A.E. Enenkel, E.E.P. Kolfin en P.J. Smith eds., Early modern zoology: The construction of animals in science, literature and the visual arts. Intersections: Yearbook for Early Modern Studies (Leiden 2007) 147-175.
- Lemma ‘Jan Swammerdam (1637-1680)’ in: W.F. Bynum en H. Bynum eds, Dictionary of Medical Biography (Westport 2007) 1203-1207.
- ‘De logica van de luis. Johannes Goedaert (1617-1668) en Jan Swammerdam (1637-1680)’ in: Kunstschrift 52 (2008) nr. 1, 10-17.