- Naam: Dr. A.J.C.M. (Jos) Gabriëls
- Functie: senior onderzoeker
- Afdeling: Politiek-institutionele geschiedenis
- Specialisatie: politieke en militaire geschiedenis 1780-1815; biografie en prosopografie; het Napoleontische Frankrijk 1799-1815
- E-mail: jos.gabriels@huygens.knaw.nl
- Telefoon: 070-3156439
Biografie:
Jos Gabriëls studeerde Nieuwe Geschiedenis aan de Rijksuniversiteit te Leiden, waar hij in 1979 cum laude het doctoraalexamen behaalde. Voor zijn doctoraalscriptie ontving hij in 1980 de Werner Kaegi-prijs.
Na zijn studie was hij werkzaam bij de vakgroep Geschiedenis van de Rijksuniversiteit te Leiden en bij het Biografisch Archief van het Parlementair Documentatie Centrum in Den Haag. In 1989 promoveerde hij cum laude op een proefschrift over de institutioneel-politieke structuur van de Republiek der Verenigde Nederlanden in de tweede helft van de achttiende eeuw. Voor deze dissertatie ontving hij in 1994 de Kitty van Vloten-prijs.
In 1990 kwam hij in dienst van het Huygens ING, waar hij tot 2008 redactiesecretaris was van het ‘Biografisch Woordenboek van Nederland: 1880-2000′ en daarna, tot begin 2012, eindredacteur van het ‘Biografisch Woordenboek van Nederland: 1780-1830′.
Onderzoeks- en andere projecten:
Belangrijkste publicaties:
- De heren als dienaren en de dienaar als heer. Het stadhouderlijk stelsel in de tweede helft van de achttiende eeuw (‘s-Gravenhage 1990) [Dissertatie Universiteit Leiden].
- ‘Tussen Groot-Brittannië en Frankrijk. De landstrijdkrachten van een onmachtige mogendheid, 1763-1815′, in: Met man en macht. De militaire geschiedenis van Nederland, 1550-2000. Onder red. van J.R. Bruijn en C.B. Wels (Amsterdam 2003) 143-178.
- ‘Het hof dat geen hof mocht heten. De monarchisering van de Franse Republiek tijdens het Consulaat van Napoleon Bonaparte, 1799-1804′, in: Tijdschrift voor Geschiedenis 123 (2010) 354-369.
Publicaties Show ▼
Bijdragen aan instituutspublicaties:
Overige publicaties:
- ‘”De Edel Mogende Heeren Gecommitteerde Raaden van de Staaten van Holland en Westvriesland”, 1747-1795. Aspecten van buitencommissie op gewestelijk niveau’, in Tijdschrift voor Geschiedenis 94 (1981) 527-564 [Doctoraalscriptie Universiteit Leiden].
- ‘Patrizier und Regenten. Städtische Eliten in den nördlichen Niederlanden, 1500-1850′, in Bürgerliche Eliten in den Niederlanden und in Nordwestdeutschland. Studien zur Sozialgeschichte des europäischen Bürgertums im Mittelalter und in der Neuzeit. Onder red. van H. Schilling en H.A. Diederiks (Keulen 1985) 37-64.
- ‘Het moderne onderzoek naar elites. Een korte impressie’, in Spiegel Historiael 21 (1986) 276-279.
- ‘Het onderzoek naar het stedelijk regentenpatriciaat tijdens de Republiek. Een historiografische schets’, in Nederlands Archievenblad 91 (1987) 201-220.
- De heren als dienaren en de dienaar als heer. Het stadhouderlijk stelsel in de tweede helft van de achttiende eeuw (‘s-Gravenhage 1990) [Proefschrift Universiteit Leiden].
- ‘Portretten in miniatuur. Het Biografisch Woordenboek van Nederland’, in Aspecten van de historische biografie. Onder red. van B. Toussaint en P. van der Velde (Kampen 1992) 50-64.
- ‘Sigismund Vincent Gustaaf Lodewijk van Heiden Hompesch (1731-1790), drost van Twente en Salland’, in Overijsselse biografieën III. Onder red. van J. Folkerts [e.a.] (1993) 49-53.
- ‘De romanticus als neuroticus. Stendhal op de divan”, in Biografie Bulletin 8 (1994) 217-230.
- Lemmata ‘J.H. Been (1859-1930), schrijver en archivaris’; ‘J. Duiker (1890-1935), architect’; ‘R. Hynckes (1893-1973), schilder’; ‘P.J. Kuhn (1910-1966), tekenaar’; ‘Ch. F. Pahud de Mortanges (1896-1971), legerofficier en sportman’; ‘S.[H.] de Roos (1877-1962), typograaf’; ‘Sophia F.W. Stein (1892-1973), actrice en cabaretière’, in Biografisch Woordenboek van Nederland IV (‘s-Gravenhage 1994). Zie de Index.
- ‘”A valuable thing for generations!” De Dictionary of National Biography, 1881-1901′, in Tijdschrift voor Geschiedenis 108 (1995) 499-518.
- ‘Het hof van prins Willem V in 1768. Een momentopname’, in Jaarboek Oranje-Nassau Museum 1995 (Rotterdam 1996) 94-128.
- ‘De kleur van Nelsons sokken. De verdiensten van de persoonlijke biografie’, in Biografie Bulletin 6 (1996) 167-176.
- ‘Heeft de echte Jacqueline Kennedy/Onassis echt bestaan. De biografie als iconografie’, in Biografie Bulletin 7 (1997) 28-38.
- ‘”A game of love”. Admiraal Fisher en zijn verliefde biografe’, in Biografie Bulletin 7 (1997) 242-250.
- ‘”De afwijkende positie waarin ik mij bevind”. Koningin Victoria en het probleem van een vrouw op de troon’, in Biografie Bulletin 8 (1998) 201-210.
- ‘”De tirannij van zekere oogen”. Prins Willem IV en de vrijage van jonker Jan van Borssele, Representant van de Eerste Edele in Zeeland’, in Jaarboek Oranje-Nassau Museum 1997 (Rotterdam 1998) 96-131.
- ‘De schoonheid van het kwaad. Over slechte mensen en mensen met slechte eigenschappen’, in Biografie Bulletin 8 (1998) 240-254.
- ‘Een leven tussen lelies en lupines. Vita Sackville-West als onderwerp van een “tuiniersbiografie”‘, in Biografie Bulletin 9 (1999) 159-169.
- ‘Tweemaal in ballingschap. Het verblijf van prins Willem V in Gelderland (1785-1787) en in Groot-Brittannië (1795-1801)’, in Tijdschrift voor Geschiedenis 112 (1999) 323-352.
- ‘”Een persoonlijke queeste”. De biografische speurtocht als biografisch genre’, in Biografie Bulletin 9 (1999) 279-289.
- ‘Willem Frans Godard baron van Lynden tot Hemmen (1729-1787), adellijk regent en stadhouderlijk raadsman’, in Biografisch Woordenboek Gelderland II (2000) 66-68.
- Lemmata ‘Lily G.M.H. Bouwmeester (1901-1993), actrice’; ‘Gerarda Brautigam (1913-1982), journaliste en politica’; ‘Simon van Collem (1919-1989), journalist en omroepmedewerker’; ‘I.L.B.E. van Dommelen (1883-1934), acteur [artiestennaam: Lou Tellegen]‘; ‘Olga G.A. de Haas (1944-1978), danseres’; Herman J. van Hugten (1915-1993), acteur en zanger [artiestennaam: Herbert Joeks]‘; ‘Wilhelm Kweksilber (1912-1988), publicist en criticus [pseudoniem: H. Wielek]‘; ‘Sara C. Otte (1917-1991), actrice’, in Biografisch Woordenboek van Nederland V (‘s-Gravenhage 2001). Zie de Index.
- ‘In het voetspoor van “Vader Abraham”. Het leven van president Lincoln als biografisch reisverslag’, in Biografie Bulletin 11 (2001) 132-139.
- ‘Het kleine paard van de grote keizer. De biografische raadsels rond Napoleons schimmel’, in Biografie Bulletin 11 (2001) 41-50.
- ‘Cornelis Rudolphus Theodorus baron Krayenhoff (1758-1840), legerofficier en vestingbouwkundige’, in Biografisch Woordenboek Gelderland III (2002) 88-91.
- ‘Tussen Groot-Brittannië en Frankrijk. De landstrijdkrachten van een onmachtige mogendheid, 1763-1815′, in Met man en macht. De militaire geschiedenis van Nederland, 1550-2000. Onder red. van J.R. Bruijn en C.B. Wels (Amsterdam 2003) 143-178.
- ‘David Hendrik Chassé (1765-1849), legerofficier’, in Biografisch Woordenboek Gelderland. Onder eindred. van J.A.E. Kuys IV (Hilversum 2004) 51-54.
- ‘De commiezen van de Keizer. Over de invloed, trouw en talenten van Napoleons naaste medewerkers’, in Tijdschrift voor Geschiedenis 117 (2004) 543-565.
- ‘De slag bij Waterloo (1815)’, in Verzameld verleden. Veertig gedenkwaardige momenten en figuren uit de vaderlandse geschiedenis. Onder red. van Els Kloek (Hilversum 2004) 108-112.
- ‘Maria Aletta Hulshoff (1781-1846), politiek activiste en publiciste’, in Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland [Digitale publicatie 2004].
- ‘Hortense Eugénie Cécile de Beauharnais (1783-1837), koningin van Holland’, in Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland [Digitale publicatie 2005].
- ‘Reine de Hollande. Hortense de Beauharnais, de eerste koningin van Holland (1806-1810)’, in Spiegel Historiael 39 (2005) 322-327.
- ‘Willem Frans Godard baron van Lynden tot Hemmen (1729-1787), adellijk regent en stadhouderlijk raadsman’, in Het Lyndenblad nr. 18 (maart 2006) 6-10 [Herdruk lemma uit 2000].
- ‘Een militair op de troon?’ Koning Lodewijk en de strijdkrachten’, in De Negentiende Eeuw 29 (2006) 230-241.
- ‘Het kleine paard van de grote keizer. De biografische raadsels rond Napoleons schimmel’, in Bespottelijk, maar aangenaam. De biografie in Nederland. Onder red. van Arjen Fortuin en Joke Linders (Amsterdam 2007) 137-145 [Herdruk artikel uit 2001].
- ‘Carel Hendrik graaf VerHuell (1764-1845), marineofficier, minister en diplomaat’, in Biografisch Woordenboek Gelderland. Onder eindred. van J.A.E. Kuys VI (Hilversum 2007) 129-132.
- Lemmata ‘Mary Servaes-Bey [artiestennaam: Zangeres zonder Naam] (1919-1998) zangeres’en
- ‘M.H. Poortvliet (1932-1995) illustrator”, in Biografisch Woordenboek van Nederland VI (‘s-Gravenhage 2008) 15-18 en 376-379.
- ‘Un militaire sur le trône? Le roi Louis et les forces armées’, in Louis Bonaparte, roi de Hollande. Onder red. van Annie Jourdan (Parijs 2010) 145-156 [Vertaling artikel uit 2006].
- Lemma ‘Willem Gustaaf Frederik graaf Bentinck van Rhoon (1762-1835) bestuurder’, in Biografisch Woordenboek van Nederland: 1780-1830 [Digitale publicatie 2010].
- ‘Het hof dat geen hof mocht heten. De monarchisering van de Franse Republiek tijdens het Consulaat van Napoleon Bonaparte, 1799-1804′, in Tijdschrift voor Geschiedenis 123 (2010) 354-369.
- Lemma ‘Jean-Baptiste Van Merlen (1772-1815) legerofficier’, in Biografisch Woordenboek van Nederland: 1780-1830 [Digitale publicatie 2011].
- Lemma ‘Hendrik van Stralen [Jz.] (1751-1822) bestuurder en minister’, in Biografisch Woordenboek van Nederland: 1780-1830 [Digitale publicatie 2012]
- ‘”Du sublime au ridicule il n’ya qu’un pas”. Napoléon écrivain’, in Hommes politiques et hommes de lettres en France de la Révolution à nos jours. Onder red. van N. Pas en J.W.L. Brouwer (Rennes 2012) [Ter perse].
- ‘Betrouwbaar of bekwaam. Ideologie en professionalisme bij de keuze van generaals voor het nieuwe Nederlandse leger, 1814-1815′ [In voorbereiding].
Boekbesprekingen:
- Paul Britten Austin, 1812: Napoleon’s invasion of Russia (Londen 2000), in Tijdschrift voor Geschiedenis 114 (2001) 122-124.
- Andy Martin, Napoleon the novelist (Cambridge 2000), in Tijdschrift voor Geschiedenis 115 (2002) 127-129.
- Isser Woloch, Napoleon and his collaborators. The making of a dictatorship (New York [etc.] 2001), in Tijdschrift voor Geschiedenis 115 (2002) 319-321.
- Jean Tulard, Les vingt jours (1er – 20 mars 1815): Napoléon ou Louis XVIII? (Parijs 2001), in Tijdschrift voor Geschiedenis 115 (2002) 480-482.
- Andrew Roberts, Napoleon and Wellington (Londen 2001), in Tijdschrift voor Geschiedenis 115 (2002) 615-617.
- Mark Adkin, The Waterloo companion. The complete guide to history’s most famous land battle (Londen 2001), in Tijdschrift voor Geschiedenis 115 (2002) 617-618.
- R.S. Alexander, Napoleon. [Serie 'Reputations'] (Londen 2001), in Tijdschrift voor Geschiedenis 116 (2003) 149-151.
- Desmond Gregory, Napoleon’s Italy (Madison 2001), in Tijdschrift voor Geschiedenis 116 (2003) 447-449.
- Michael Holroyd, Works on paper. The craft of biograpy and autobiography (Londen 2002), in Tijdschrift voor Geschiedenis 116 (2003).
- Rafe Blaufarb, The French army, 1750-1820. Careers, talent, merit (Manchester 2002), in Tijdschrift voor Geschiedenis 117 (2004) 142-144.
- David Chanteranne en Isabelle Veyrat-Masson, Napoléon à l’écran. Cinéma et télévision (Parijs 2003), in Tijdschrift voor Geschiedenis 117 (2004) 175-176.
- Geertje Wiersma, Mietje Hulshoff of De aanslag op Napoleon (Amsterdam 2003), in Bijdragen en Mededelingen tot de Geschiedenis der Nederlanden 119 (2004) 423-424.
- Alain Pigeard, La conscription au temps de Napoléon, 1798-1814 (Parijs 2003), in Tijdschrift voor Geschiedenis 118 (2005) 110-112.
- Jean-Luc Chartier, Portalis. Le père du Code civil (Parijs 2004), in Tijdschrift voor Geschiedenis 118 (2005) 620-622.
- Leo Turksma, Wisselend lot in een woelige tijd. Van Hogendorp, Krayenhoff, Chassé en Janssens, generaals in Bataafs-Franse dienst (Westervoort 2005), in Bijdragen en Mededelingen tot de Geschiedenis der Nederlanden 121 (2006) 145-146.
- Thierry Lentz en Pierre Branda m.m.v. Chantal Lheureux-Prévot, Napoléon, l’esclavage et les colonies (Parijs 2006), in Tijdschrift voor Geschiedenis 120 (2007) 257-258.
- Emmanuel de Waresquiel, L’histoire à rebrousse-poil. Les élites, la Restauration, la Révolution (Parijs 2005), in Tijdschrift voor Geschiedenis 120 (2007) 258-259.
- Mark van Hattem, Mariska Pool en Mathieu Willemsen, Voor Napoleon. Hollanders in oorlogstijd, 1792-1815 (Bussum [etc.] 2005) in Bijdragen en Mededelingen tot de Geschiedenis der Nederlanden 122 (2007) [Digitale publicatie].
- E.J. Vles, Twee weken in november. De omwenteling van 1813 (Amsterdam 2006), in Bijdragen en Mededelingen tot de Geschiedenis der Nederlanden 122 (2007) [Digitale publicatie].
- Thera Coppens, koningin van Holland (Amsterdam 2006), in Bijdragen en Mededelingen tot de Geschiedenis der Nederlanden 123 (2008) 143.
- Paul Rem en George Sanders (red.), Lodewijk Napoleon. Aan het hof van onze eerste koning, 1806-1810 (Zutphen 2006), in Bijdragen en Mededelingen tot de Geschiedenis der Nederlanden 123 (2008) 144.
- Jean-Marc Largeaud, Napoléon et Waterloo. La défaite glorieuse de 1815 à nos jours (Parijs 2006), in Tijdschrift voor Geschiedenis 121 (2008) 117-118.
- L.A. Struik, Oranje in ballingschap, 1795-1813. Een odyssee (Amsterdam 2006), in Bijdragen en Mededelingen tot de Geschiedenis der Nederlanden 123 (2008) [Digitale publicatie].
- Avner Falk, Napoleon against himself. A psychobiography (Charlottesville 2007), in Tijdschrift voor Geschiedenis 121 (2008) 492-493.
- Hans Renders, De zeven hoofdzonden van de biografie. Over biografen, historici en journalisten (Amsterdam 2008), in Tijdschrift voor Geschiedenis 121 (2008) 341-342.
- Joost Welten, In dienst voor Napoleons Europese droom. De verstoring van de plattelandssamenleving in Weert (Leuven 2007), in Bijdragen en Mededelingen tot de Geschiedenis der Nederlanden 124 (2009) 284-286.
- Patrice Gueniffey, Le Dix-huit Brumaire. L’épilogue de la Révolution française (Parijs 2008), in Tijdschrift voor Geschiedenis 122 (2009) 263-264.
- Frédéric Mathieu, Napoléon, les derniers témoins. Étude historique, biographies, témoignages (Massy 2008), in Tijdschrift voor Geschiedenis 122 (2009) 580-581.
- Matthijs Lok, Windvanen. Napoleontische bestuurders in de Nederlandse en Franse Restauratie, 1813-1820 (Amsterdam 2009), in Tijdschrift voor Geschiedenis 123 (2010) 297-298.
- Wilfried Uitterhoeve, Cornelis Kraijenhoff, 1758-1840 Een loopbaan onder vijf regeervormen (Nijmegen 2009), in Bijdragen en Mededelingen tot de Geschiedenis der Nederlanden 125 (2010) [Digitale publicatie].
- Victor Enthoven (red.), Een haven te ver. De Britse expeditie naar de Schelde van 1809 (Nijmegen 2009), in Bijdragen en Mededelingen tot de Geschiedenis der Nederlanden 126-1 (2011) 113-115.
- Wilfried Uitterhoeve, Koning, keizer, admiraal. 1810: de ondergang van het Koninkrijk Holland (Nijmegen 2010), in Bijdragen en Mededelingen tot de Geschiedenis der Nederlanden 126-3 (2011) 113-115.
- Mark van Hattem, Voor een nieuw Oostenrijk. Aartshertog Johan als legerhervormer en generaal, 1805-1809 (Z.pl. 2011), in Tijdschrift voor Geschiedenis 125 (2012) [Ter perse].
- Pierre Branda, Napoléon et ses hommes. La Maison de l’empereur, 1804-1815 (Parijs 2011), in Tijdschrift voor Geschiedenis 125 (2012) [Ter perse].
- John Bew, Castlereagh. Enlightenment, war, and tyranny (Londen 2011), in Tijdschrift voor Biografie 1 (2012) [In voorbereiding].
Recente lezingen:
- ‘Eer, trouw of overtuiging? Hollandse generaals en admiraals in dienst van koning Lodewijk en keizer Napoleon’, in Nederlands Cavalerie Museum te Amersfoort op 4 februari 2005.
- ‘Napoleon’s favourite brother’, in het Instituto Italiano di Cultura per i Paesi Bassi in Amsterdam op 11 februari 2005.
- ‘Napoleon en de Université impériale’, op de aio-studiedag van het Huizinga Instituut te Barchem op 23 april 2005.
- ‘De vergeten vorst. Het onbekende leven van koning Lodewijk Napoleon’, in het Nationaal Archief in Den Haag op 10 mei 2005.
- ‘Ten onrechte verguisd en ten onrechte vergeten. De Nederlandse militaire geschiedenis van de Bataafs-Franse Tijd in woord en beeld’, op de studiemiddag van de Nederlandse Museumvereniging in het Legermuseum in Delft op 8 maart 2006.
- ‘Een militair op de troon? Koning Lodewijk en de krijgsmacht’, op het congres Lodewijk I, koning van Holland. Vormgeving van de monarchie in Nederland (1806-1810), bij de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen in Amsterdam op 16 maart 2006.
- ‘Tweemaal in ballingschap? Het verblijf van Napoleon op Elba en Sint Helena’, op het congres Ballingschap, een eeuwenoud fenomeen van de Rijksuniversiteit Groningen op 6 oktober 2006.
- ‘De figurant als hoofdrolspeler: Roustam, de Mammeluk van Napoleon’, op de NWO-wetenschapsmanifestatie ‘Bessensap’ in Amsterdam op 22 mei 2007.
- ‘Van broederliefde tot broederstrijd: Napoleon & Louis Bonaparte’ op de bijeenkomst van Probus Club Nederland, afdeling Roosendaal op 30 september 2009.
- ‘”Du sublime au ridicule il n’ya qu’un pas”. Napoleon als literator’ op de studiedag ‘Hommes politiques et hommes de lettres en France de la Révolution à nos jours’ in Maison Descartes / Institut français aux Pays-Bas in Amsterdam op 28 januari 2010.
- ‘Un militaire sur le trône? Le roi Louis et les forces armées’, op de Conférence historique ‘Louis Bonaparte, premier roi de Hollande’ in Maison Descartes / Institut français aux Pays-Bas in Amsterdam op 21 september 2010.
- ‘Napoleon, “die grote onbekende”’, op de Vriendenmiddag van de HOVO, afdeling Utrecht in Utrecht op 28 november 2011.