Uitleg als zou de maagkoepel in feite de hartwortel zijn geweest, als zou menig membraneuze structuur in een lichaam de naam diafragma hebben verworven, schokgolven, kogelkalibers, radslagpistolen, het zal menig lezer voor de ogen hebben geduizeld. Prof. Jan zegt dit, Mr. Piet zegt dat, wat moet je er mee ?

Als forensisch patholoog heb ik regelmatig zaken zien stuklopen op het maken van aannames die ter zitting door de mand vielen omdat er eigenlijk geen fundament bleek te zijn.

Ik herinner mij een zaak waarbij iemand op straat gevonden werd. Omstanders hadden een auto met piepende banden horen wegrijden. Het was duidelijk een geval van Hit-and-Run. Moderne media vertelden de wereld dat een man was doodgereden en de dader was weggereden. Buurvrouw van twee hoog maakte zich boos. Ze had al langer gezegd dat ze in die wijk als gekken reden, het waren die aso’s van de Schalkwijk. En nu was het dan eindelijk een keer misgegaan. En waar was de politie ? Nergens natuurlijk, die stonden weer parkeerbonnen uit te delen.

Al snel was het signalement van de auto in kwestie bekend. Het zou gaan om een zwarte auto, mogelijk een Audi of een BMW. Iemand had zo’n zelfde auto kort na het voorval voor een stoplicht zien staan en al gemerkt dat de bestuurder haar niet durfde aan te kijken. Dat vond ze toen al verdacht en bij het passeren bleek er ook nog een deuk in de rechtervoorzijde van de auto aanwezig te zijn. Genoeg reden om breeduit op deze zaak in te gaan.

Wat blijkt na wat aanvullend onderzoek? De dode man heeft zeer uitgebreide breuken van het bekken, de ribben en de schedel, en niet van de benen (iets dat je zou verwachten als je mensen van hun sokken rijdt). Hij woonde in de nabij gelegen flat op 8 hoog en bij hem thuis lag een afscheidsbrief. Het bleek een zelfmoord te zijn, een springer, geen Hit-and-Run verkeersongeval.

Tja, daar sta je dan met al je waarnemingen en theorieën. Waar treedt deze cascade van tunnelvisie nu feitelijk in werking?

Het antwoord is: Op het moment dat iemand aankomt met de opmerking dat hij een auto met piepende banden heeft horen wegrijden. Daar gaat het mis. Daar accepteert men dat die piepende banden onweerlegbaar verbonden zijn met het voorval, en piepende banden staan voor haast, dus, duidelijk een vluchtende auto.

Nu gewoon objectief:
Hoe vaak hoor je dat, piepende banden, hard rijdende auto’s etcetera en hoe zelden ligt er dan opeens wel een lijk ? Waarom hebben die banden er überhaupt iets mee te maken? Associatief denken is geen van ons vreemd.

De ellende bij deze gewaarwording is het onvermijdelijke gevolg dat de eerste waarneming veroorzaakte. Als dan alles anders blijkt te zijn, hoe schaamtevol is de waarneming van die rare, schuchtere, bijna schuldbewuste man in die auto en die deuk die alleen maar door het aanrijden van het slachtoffer heeft kunnen komen. Alles wat we waarnemen ligt bedekt met een dikke laag subjectiviteit.

Laten we nu voordat we deze stokoude moord met de mantel van twijfel en grijs verleden bedekken, eens objectief kijken naar wat nu eigenlijk de term “zeker” mag dragen en wat te boek zou moeten gaan als, mogelijk” of “waarschijnlijk”.

In deze zaak zijn drie grote aspecten aan de orde.
1: De positie van schutter en zijn wapen.
2: De positie van het slachtoffer en zijn kleding
3: De deskundigheid van de rapporteurs.

Voordat we deze aspecten kunnen behandelen wijs ik op de door de forensische psychiatrie reeds herhaaldelijk aangekaarte waarde van getuigen voor een strafzaak, of liever gezegd, de voorzichtigheid die men met getuigenwaarneming dient te betrachten. Dit omdat het waarheidsgehalte soms dubieus mag worden genoemd.
Deze casus is gestoeld op getuigenverklaringen, twee gaten in een muur en een stapel oud papier. Puur hierom alleen al is enige voorzichtigheid aan te bevelen.

1: De schutter, zijn positie en zijn wapen.
Later we er vanuit gaan dat Balthasar G. (laten we de moderne afkorting maar gebruiken) de dader is. Niemand wil het spoor in van een onbewezen complottheorie waarbij G heeft misgeschoten en iemand anders raak. Of misschien heeft G. wel helemaal niet geschoten.
Een modern strafrecht advocaat zou, geheel legitiem, de vraag kunnen stellen wat zijn cliënt (in dit geval dus G.) nu onomstotelijk tot de schutter maakt. Cliënt was wel aanwezig, maar was niet de schutter klinkt het betoog. Iemand anders heeft geschoten en cliënt was op het verkeerde moment op de verkeerde plaats. Weerleg het maar eens zonder aannamen. We hebben geen DNA op het vuurwapen, we hebben zelfs geen vuurwapen, we hebben geen schotrestenonderzoek van de handen van G. Maar goed, oude tijden, oude zeden. Geen gezeur. G. heeft het gedaan.
Dan aangaande de afstand van de schutter tot het slachtoffer en wat met betrekking tot het wapen? Wat is er bekend van de afstand tot het slachtoffer ? Was het een opzetschot (van heel dichtbij, of een afstandschot) en indien enige afstand, hoever dan ?
Het wapen kon meerdere kogels afvuren. Was het een standaard wapen? We hebben de term radslagpistool, maar was het ook een dergelijk wapen zoals wij ons dat voorstellen? Pasten de kogels goed in de loop, hoeveel drijflading is gebruikt, wat voor drijflading? Veel vragen die worden samengevat onder de titel: heeft G. zelf het wapen geladen of niet ? Kortom, aan de kant van locatie liggen ook nogal wat vragen open.

2: het slachtoffer
Dan aangaande het slachtoffer. De lagen kleding die iemand aanheeft kunnen een wezenlijke rol spelen bij het afremmen van een kogel. Ook kan het de baan van een kogel veranderen. Weten we over wat de prins droeg ten tijde van het voorval, afgezien van enkele artistieke uitingen in olieverf, die gelukkig voor de privacy geen glimp van zijn ondergoed laat zien.

Kleding is van belang omdat dit de snelheid van een kogel beïnvloedt. De snelheid is weer een maat voor de schokgolf die rond de schotbaan meereist. Eigenlijk moeten we tot de conclusie komen dat we geen idee hebben hoe hard die kogel door het lijf van de prins is gegaan. En die gaten in de muur dan ? Tja, daar hebben duizenden peuterende vingertjes wat roet in het eten gegooid. Hoe diep waren die gaten kort na het voorval ?
Dit nog afgezien van de stelling dat het zelfs niet uitgesloten is dat die gaten er al zaten als gevolg van een ander voorval. Een gat in een muur is niet perse een kogelgat. Natuurlijk, het zal allemaal wel, maar we zouden kritisch kijken.

Dan aangaande de schotbaan. De schotbaan gaat inderdaad richting het hart. Helaas, een hart staat gewoonlijk niet stil. Als het samentrekt ligt de punt van het hart hoger/ dan wel meer middenwaards dan wanneer het hart in rust is.
En dan die vervelende ademhaling die de borstorganen bij iedere ademteug op en neer laat bewegen. Het zou voor een schootsrichting-reconstructie verboden moeten worden dat slachtoffers ten tijde van het oplopen van schotletsel adem halen. Het maakt de zaak alleen maar nodeloos gecompliceerd.

Bij een inademing, iets dat zomaar schijnt te kunnen gebeuren als je bijvoorbeeld schrikt in combinatie met het samentrekken van het hart, verplaatst de hartspier zich dermate ver naar het midden en is het middenrif dermate hoog aangespannen dat een kogel met een inschotlocatie zoals aangegeven inderdaad alleen maar door de long en het middenrif gaat om daarna de maag te bereiken.

3: Aangaande de deskundigheid van de rapporteurs van destijds.
Het sectierapport van de dokteren van weleer is een prachtig rapport en ik wil daar ook geen kwaad woord over spreken. Echter, in de moderne rechtspraak moet ook een ervaren patholoog zich met een C.V. verantwoorden bij de rechtbank of hij of zij wel voldoende deskundigheid heeft om iets te zeggen over een bepaalde zaak. De lat ligt behoorlijk hoog bij het strafrecht.

Pieter van Foreest is iemand die zonder meer de bijnaam “Hippocrates van Nederland” verdient. Maar nu puur uit het oogpunt van modern strafrecht, hoeveel schotwonden heeft de man in zijn leven gezien en hoeveel schotwonden heeft hij persoonlijk geobduceerd. Nog afgezien van de vraag hoeveel obducties heeft hij überhaupt verricht voordat hij de Vader des Vaderlands onderzocht.
Kortom ook al heeft hij gerapporteerd naar waarheid en inzicht, ook hier komen de nodige vraagtekens naar boven.

Al met al dient men tot de conclusie te komen dat ofschoon er prachtig 3D-PD onderzoek is verricht en de zaak op professionele wijze in kaart is gebracht, er voor het trekken van conclusies over het al dan niet meteen dood zijn, met zoveel onbekenden, zoveel variabelen en zoveel onduidelijkheden, een bepaalde mate van terughoudendheid op zijn plaats zou zijn.
Met zoveel onzekerheid is er eigenlijk geen plaats voor krachtige woorden als “onmogelijk”, of “uitgesloten”.

Terzijde, maar dan ook weer voor wat het waard is. Er staat in het rapport van Pieter van Foreest een andere, veel opmerkelijkere passage, een die los staat van alle gaten, magen en middenriffen.

Er staat namelijk dat de borst van de prins snel met bloed is volgelopen.
Klaarblijkelijk heeft de prins na het oplopen van het letsel dus nog even de tijd gekregen om zijn borst te laten vollopen. Hij heeft de tijd gehad om te bloeden. Niet bewijzend, maar wel een aanwijzing dat hij nog even hartslag kan hebben gehad, en dus niet meteen dood was.

De geschiedenis is voltooid verleden tijd. Niemand van hen die vandaag de dag in leven zijn waren er bij. Ofschoon de menselijke geest van nature nieuwsgierig is en dat soort nieuwsgierigheid de menselijke beschaving tot grote hoogte heeft weten te brengen, is het misschien ook wel eens fijn om gewoon sommige dingen maar voor waar aan te nemen.

Heeft de Prins nu wel of niet zijn beroemde laatste woorden gesproken ? Wat mij betreft wel, kan ik dat bewijzen ? Nee, kan ik dat weerleggen ? Nee.

Maakt het wat uit ?

F.R.W. van de Goot (Arts en Patholoog)

Each year, the Courtauld Institute appoints a scholar from a different discipline who enters into dialogue with members of the Courtauld’s academic staff. In the 2012-2013 academic year, Eric Jorink and Joanna Woodall will discuss the relationship between art and science in early modern Europe, especially the Low Countries. This theme has previously been little explored on a systematic basis, yet is a rewarding subject, in the wake of the recent interest in the visualization of knowledge and the origins of creative industries. Antwerp, and later Amsterdam, were centres of trade and learning, as well as centres of art, engraving and books. The intention is not only to have stimulating exchanges of ideas, to offer a fascinating MA course and to organize a series of public lectures, but also to develop plans for future cooperation and research.

Lees verder op historici.nl

Click here for more information

The Role of Self-Representation, Self-Presentation and Imaging in the Field of Cultural Transmission, Exemplified by the German Reception of Dutch Poets in a ‘Bilingual’ Context (2010-2014) specifiek de thema’s taal, zelfpresentatie en Duitse receptie in het oeuvre van dichters uit de Noordelijke Nederlanden.

Verleden week, op 10 en 11 mei, organiseerden de leden van dit NWO-project in samenwerking met de Vrije Universiteit Amsterdam en de Radboud Universiteit Nijmegen, te Amsterdam het congres Imitation, Translation and Transfer. Perspectives on the Dynamics of Neo-Latin and the Vernacular. Dit congres stelde drie vormen van dynamische interactie tussen het Neolatijnse en volkstalige circuit centraal: imitatie, vertaling en cultuur- of kennisoverdacht.

Het programma van dit congres bestond uit twaalf internationale sprekers die voordrachten zullen houden over erg uiteenlopende casussen, gaande van vertalingen uit Quattrocento Italië, over elegische poëzie uit zestiende-eeuws Frankrijk, tot zeventiende-eeuwse geleerdencultuur uit de Duitse gebieden. Een rijke variatie aan thema’s kwam aan bod uit diverse wetenschapsdisciplines zoals de renaissancepoëtica, boekgeschiedenis, vertaalwetenschap of vroegmoderne literatuur- en cultuurgeschiedenis.

Lees verder op textualscholarship.nl

Heritage of the Middle Ages

Symposium for PhD  and Research Master’s Students
Huygens ING, Prins Willem Alexanderhof 5, Den Haag

22 June 2012

Registration

Please contact the secretariat (ozsmed@rug.nl) for registration as soon as possible, but no later than 3 June 2012

PhD and ReMa students who are full member of the school can participate without  any additional costs.
For further information and programme, please see attachment.

At the Huygens ING our team develops modern web applications and immersive digital media editions for the scholars at our research institute, as well as other institutes and universities. We’re looking for a skilled developer to join us and help write modular, reusable JS, CSS and HTML to realize the designs of our applications.

Responsibilities

Together with our UI/UX designer you help realize the front-end of our web applications. You write performant and reusable JS, CSS and HTML, and use these techniques to help us efficiently deliver projects. You also know what ‘Not invented here’ means, and that often, reusing is better than rewriting. You help us offer constructive feedback to the scholars about the possibilities of the web for doing, sharing, collaborating on, and publishing their research. You communicate your ideas, comment your code, and know how to use a VCS (SVN, Git, etc.). And despite the ASI comment above, you try not to start any holy wars.

Requirements

• Expert knowledge of JavaScript (and the JS/browser DOM)
• Good understanding of CSS/CSS3
• Working knowledge of “HTML5”, aka (but not limited to) localStorage, canvas, CORS, RESTful JSON APIs, some of the newer additions to <input>, and so on and so forth.
• Experience using the above in a real world web app
• Ability to write reusable, performant, and generally awesome code
• The usual deal about being able to function in a team, curiosity, openness, self-sufficiency, etc.
• Fluency in English, Dutch is a plus

The Huygens Institute for the History of the Netherlands (Huygens ING for short) is an institute of the Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences. At the Huygens ING, we are around 100 scholars and other staff working at the largest humanities institute of the Netherlands. We work on sixty-five research projects that study themes from political and institutional history, literature and letters, and the history of science. We’re located in the Royal Library, right next to The Hague Central Station.

Compensation

Salary will be between 2379 and 3755 euro a month (scale 10 of the Dutch Universities’ CAO), plus another 8% holiday allowance and 8.3% end-of-year bonus.

Questions

For more info, check www.huygens.knaw.nl/en or get in touch with R. Haentjens Dekker, tel. +31 70 3315800.

Send an application with a resume to sollicitaties@huygens.knaw.nl

De presentatie vindt plaats op:
Vrijdag 1 juni 2012, vanaf 15:00 uur in de Eusebiuskerk, Arnhem
(Eusebiuszaal, Kerkplein 1, 8811 EB Arnhem)

Programma

Gaarne zo spoedig mogelijk aanmelden via congres@huygens.knaw.nl

Het boek is verkrijgbaar via de webshop:
www.huygens-b2c.nl

Centraal stond daarbij de vraag hoe het internet op effectieve wijze gebruikt kan worden om geschiedenis online te presenteren en om een breed publiek te bereiken. In de weken voorafgaand aan het congres hadden alle deelnemers van de werkgroep al een beschrijving van hun project en een reflectie op deze vraag gepost op een speciaal hiervoor ingericht blog. Dat leverde een erg interessante uitwisseling op die werd voortgezet in Milwaukee.

Wat de discussie vooral interessant maakte was de grote diversiteit aan projecten en achtergronden. Zo waren er naast lokale en regionale projecten (bijvoorbeeld rond de voormalige Pullman autofabriek in Chicago en gedigitaliseerd erfgoed in Wisconsin) ook verschillende thematische projecten (zoals Baltimore 1968, dat zich richt op de gebeurtenissen in Baltimore na de moord op Martin Luther King). Historici.nl is weer een ander type project omdat het Koninklijk Nederlands Historisch Genootschap en het Huygens ING, de initiators van de site,  beogen een online community te creëren die zich niet op één specifieke plaats of thema richt.

Ondanks deze diversiteit aan projecten waren er wel een aantal gemeenschappelijke noemers. Hoe groot of klein een project ook is, de vraag hoe je publiek  te bereiken en aan je te binden is altijd belangrijk. Die vraag draait zowel om techniek en ontwerp (welk systeem kies je voor een website en hoe maak je een effectief en gebruiksvriendelijk ontwerp), als om communicatie in de breedste zin van het woord (hoe kunnen historici en IT-specialisten binnen een project effectief communiceren; hoe bereik je een beoogd publiek en in welk stadium van een project begin je met het adverteren van een nieuwe website).

De belangrijkste conclusies zijn dat het altijd om maat- en teamwerk gaat, waarbij een goed plan en duidelijke taakverdeling essentieel zijn, en dat het engageren van het publiek al ruim voor de officiële lancering van een online project begint en eigenlijk nooit ophoudt. Dat lijken open deuren maar zoals de discussie bewees kunnen veel projecten in Geschiedenisland hier nog veel leren.

In het het slotdocument zijn alle conclusies van de discussie samengevat. Daarnaast bestaat het idee om een (online) boek met best practices te creëren. En duidelijk is nu al dat digitale geschiedenis en online projecten een erg prominente rol zullen gaan spelen in het volgende NCPH congres in Ottawa in 2013. Een mooie gelegenheid om ons dan met de nieuwe versie van Historici.nl te presenteren. Wordt dus vervolgd!

Meer over public history weten? Kijk ook eens op de nieuwe website van de onlangs opgerichte  International Federation for Public History.

Dr. Gerben Zaagsma, redacteur/web developer KNHG en Huygens ING