blog
Easy Tools for Difficult Texts?
Report of a workshop organized by the Huygens ING within the framework of the COST Action ISCH 1005: Medieval Europe – Medieval Cultures and Technological Resources, 18-19 April 2013, The Hague.
As a Humanities scholar who is primarily a philologist and a historian, but otherwise underwent only little technical training in computing, I was very curious to attend the workshop ‘Easy Tools for Difficult Texts?’. What am I going to learn there
Een puntkomma bij Elsschot?
Maart 2013: Bij de opening van het Boekenbal noemde Kees van Kooten Willem Elsschot ‘de grootmeester van de puntkomma’. In heel Het Dwaallicht komt volgens hem slechts één puntkomma voor.
Vrouwen aan de top van de geschiedwetenschap: een historische inhaalslag nodig?
Verschillende media besteedden deze maand vanwege internationale vrouwendag veel aandacht aan de positie van de vrouw aan de top van bedrijfsleven en wetenschap. Hoe staat het in het historische discipline?
Oratie Mariken Teeuwen: marginale aantekeningen in middeleeuwse teksten als historische bron
De marginale aantekeningen die in talloze middeleeuwse manuscripten te vinden zijn zijn lang genegeerd en beschouwd als parafernalia zonder cultuurhistorische waarde. In steeds toenemende mate komen zij echter in het centrum van de belangstelling te staan. Op 11 januari aanvaardde Mariken Teeuwen, senior onderzoeker bij het Huygens ING, een bijzonder hoogleraarschap ‘Transmissie van middeleeuwse Latijnse teksten’ aan de Universiteit Utrecht.
Ongebaande paden in de stylometrie verkend
Joris van Zundert las het proefschrift van Mike Kestemont, en vond: ‘een jaloersmakend goede studie, die de meerwaarde van stylometrie voor het vakgebied duidelijk laat zien’.
Een tipje van de sluier
Resolutieregisters van 17e en 18e eeuwse bestuurscolleges zijn doorgaans vrij saai om te lezen. Dat komt door ‘den sluier, dien de regenten der Republiek gewoon waren over hun beraadslagingen te werpen’, zoals Robert Fruin het verwoordde. De bestuurders wilden de indruk wekken besluiten altijd in grote overeenstemming te nemen. Niet voor niets zoeken historici de wortels van het poldermodel in deze tijd, of nog daarvoor.
Lees verder over dit Manuscript van de Maand op textualscholarship.nl
’1813′ in soundbites
Begin vorig jaar bleek al hoe deplorabel de toestand was. ‘1813 zegt veel Nederlanders niets’ kopte het Historisch Nieuwsblad op 27 januari 2011. Deze geschiedenisglossy liet met het oog op de naderende herdenking van tweehonderd jaar koninkrijk een enquête uitvoeren onder een representatieve groep van 760 Nederlanders van 18 jaar en ouder. Hieruit bleek dat slechts een derde een enigszins juist antwoord kon geven op de vraag wat er in 1813 gebeurde.
Druil
Willem Frederik Hermans’ roman De donkere kamer van Damokles uit 1958. Het is het boek waarmee de schrijver doorbrak bij het grote publiek. In 2010 werd de roman herdrukt in deel 3 van de op het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis bezorgde reeks Volledige Werken.
Nachten in Vlaanderen (1919)
Op de elfde dag van de maand november staat de wereld traditiegetrouw stil bij het einde van de Eerste Wereldoorlog, een oorlog die algemeen bekend staat als ‘de literaire oorlog’. Inderdaad, je hoeft niet in het vak te zitten om al eens gehoord te hebben van war poetry. Maar wat weten we eigenlijk echt van die oorlogsgedichten?
Lees verder over Joseph Alfred Bradney op textualscholarship
Eenige wenken voor aanstaande hockey-speelsters
Het Huygens ING probeert de belangstelling voor sport langer te binden door de digitale databank Sportbonden, sportclubs en sportperiodieken in Nederland tot 1940. Deze databank bevat de namen en nadere gegevens van ruim 15.000 bonden en clubs die actief waren tot 1940. Om een voorbeeld van deze rijkdom te geven, richt Michel van Gent zich op het vrouwenhockey.
Scaliger, de wijnkelder van Louise de Colligny, en de koning van Marokko
Op 7 maart 1606 richtte de Franse ambassadeur in Den Haag, Paul Choart de Buzanval, een brief tot zijn landgenoot Joseph De Lescalle of Della Scala, beter bekend als de zeer geleerde Josephus Scaliger (1540-1609), die resideerde in Leiden:
Benieuwd naar de inhoud? Lees verder op textualscholarship.nl
Nieuwe editie in de Vlaamse Debutenreeks
Onlangs verscheen het derde deel van de Vlaamse Debutenreeks, een interessante serie die snel uitverkochte, niet meer integraal herdrukte en dus moeilijk verkrijgbare debuutbundels weer op de markt brengt.
Zeven letters, een leesteken, een streep
Van Herman Gorter (1864-1927) is geen archief bewaard: hij gooide weg wat hij niet meer nodig had. Aan hem gerichte brieven bijvoorbeeld. Jan Gielkens schrijft over zijn speurtocht naar een brief.
Verweesde groentjes
In 1981 bracht de firma Post-It pakketjes met gele briefjes op de markt die op documenten kon worden geplakt en eenvoudig konden worden verwijderd. Mari Smits schrijft een geschiedenis.
Vergetelheid
juli: Jan Gielkens is het kwijt.
Dit moet een stukje worden over een velletje papier uit mijn eigen archief, maar ik weet niet meer waar ik dat velletje – de fotokopie van een typoscript eigenlijk – heb gelaten. Zou het de leeftijd zijn, of geheugenverlies, Alzheimer, dementie?
Paleografen zetten hun horloges weer gelijk
Onderzoekers die zich voor de middeleeuwen interesseren, hebben vaak een probleem. De primaire bronnen die ze bestuderen, handschriften, dragen geen aanduiding van plaats en tijd. Daarmee wordt hun onderzoek bemoeilijkt, want de vraag naar het ontstaan is meestal de eerste die aan een bron wordt gesteld. Door NWO is onlangs subsidie toegekend aan een project om te komen tot een meer objectief, geautomatiseerd procedé van datering en lokalisering van laat-middeleeuws schrift.
Nordic Noir: waar komt commissaris Van Veeteren vandaan?
Normaal lees ik geen detectives. Ik lees met plezier romans uit allerlei genres, inclusief science fiction, fantasy, historische romans en gothic novels. Maar dus geen detectives/krimis/crime novels, of hoe ze ook het beste kunnen worden genoemd. Hoe ben ik dan bij commissaris Van Veeteren, de hoofdpersoon uit een reeks detectiveromans van de Zweedse auteur Håkan Nesser, terechtgekomen?
Het Boek van de Buissche Heide
Mei 2012: het heeft een roodleren band, er staat veel interessants in, er is een boek over verschenen, maar het is moeilijk te vinden. Jan Gielkens gaat op zoek.
Samenwerken op het web: Public History online
Van 18 tot 22 april vond in Milwaukee, Wisconsin, het jaarlijkse congres van de National Council on Public History plaats, dit jaar georganiseerd samen met de Organization of American Historians. Tìjdens één van de werkgroepen -Public History Online – Using the Web to Collaborate and Share- deed Gerben Zaagsma mee om de ervaringen met de planning en bouw van de nieuwe versie van Historici.nl te delen en te bespreken.
De menselijke kant van interoperabiliteit
Op 19 en 20 maart werd er bij het Huygens ING een symposium gehouden om de resultaten van het Interedition Project luister bij te zetten. Naast exceptioneel goede presentaties op het vlak van tool (Gregor Middell) en toepassing (Stan Ruecker) werd een aantal ontwikkelingen getoond die goed laat zien wat Interedition beoogde te doen: het bevorderen van interoperabiliteit tussen tools die gebruikt kunnen worden in Digital Textual Scholarship.
…
Lees verder
Voorlopig niet te raadplegen: De buurman van J.J. Voskuil
Begin 2012 verscheen postuum De buurman van de in 2008 overleden J.J. Voskuil. Net als zijn andere boeken is het boek zowel onweerstaanbaar geestig als pijnlijk.
‘Het verstandelijk inzicht laat ons koud’
Maart 2012: Albert Verwey en Herman Gorter strijden om het mentorschap van de jongere dichteres Henriëtte van der Schalk. Jaloezie en betweterigheid voeren de boventoon.
Doorslaggevend (2)
Februari 2012: meer van hetzelfde. Dat is logisch, want als je het over carbonpapier hebt, is Jan Gielkens met één exemplaar niet tevreden.
Early Dutch Books Online: een pleidooi voor slordig en veel
Dit voorjaar werd de website Early Dutch Books Online gelanceerd, een initiatief om publicaties uit de vroegmoderne tijd digitaal te ontsluiten. Ruim 11.000 boeken werden op deze wijze beschikbaar gemaakt, zowel als plaatjes als als tekst. Maar eind december verraste de Koninklijke Bibliotheek ons met het volgende persbericht:
Doorslaggevend
Tegenwoordig kopiëren we, printen we en cc’en we. Maar ooit was alles anders. Jan Gielkens vond iets in een kringloopwinkel en werd teruggeworpen in de tijd. Het manuscript van de maand: een velletje carbonpapier.
Recensie tentoonstelling “Napoleon on the spot”
In de kelderverdieping van het Rotterdamse Schielandhuis is een kleine tentoonstelling ingericht met uit eigen collectie geselecteerde spotprenten die Napoleon als onderwerp hebben. Aanleiding is de tweehonderdjarige herdenking van het bezoek dat de Franse keizer van 25 tot en met 27 oktober 1811 aan de Maasstad bracht. Een belangrijke plaats neemt dit kortstondige verblijf in de expositie overigens niet in. Jos Gabriëls recenseert.
Erfgoed en historische wetenschap
Erfgoed Nederland, in 2007 ontstaan, onderneemt vanaf nu geen nieuwe activiteiten meer, en zal op 31 juli 2012 definitief sluiten. Ton Kappelhof vraagt hoe erfgoed zich verhoudt tot de geschiedwetenschap. …
Lees verder
‘De Dood zat in u en ge wist het niet’
Onno Blom sprak op 5 oktober 2011 op de Algemene Begraafplaats in Noordwijk ter gelegenheid van de onthulling van het gerestaureerde graf van Albert Verwey. Die wilde, getuige het gedicht op de grafsteen, graag in de herinnering voortleven vanwege zijn ‘op de onsterflijkheid gerichte wil’.
Schilders worden niet per se oud, adel sterft wel jong
In Er was iets met die schilders in de Gouden Eeuw (NRC, 24-11-2011, pp.14-15) worden demografen Frans van Poppel, Dirk van de Kaa en Govert Bijwaard geciteerd die stellen dat beeldend kunstenaars in het verleden een stuk langer leefden dan aristocraten. Deze uitspraken brachten me op het idee om dit te toetsen aan het materiaal in het Biografisch Portaal.
Sinterklaas in oorlogstijd
December 2011: In de hongerwinter van 1944 was er kennelijk veel geoorloofd om toch nog een klein beetje het heerlijk avondje te kunnen vieren. Hester Meuleman stuit op een fascinerend familieverhaal.
Gaan de studiezalen van archieven dicht?
Per 1 januari 2012 vermindert het Brabants Historisch Informatie Centrum in ‘s-Hertogenbosch het aantal uren dat zijn studiezaal open is. Vanaf dan is de studiezaal nog maar drie dagen en in totaal 20 uur per week toegankelijk. Het Nationaal Archief haalde er onlangs één uur af: in plaats van om 9 uur gaat de studiezaal daar nu om 10 uur open…
…
Lees verder
Game jam
Begin 2011 maakte de minister Verhagen het topsectorenbeleid bekend. Het Kabinet kiest voor negen sectoren waarin de komende jaren 1,5 miljard euro geïnvesteerd wordt: water, agrofood, tuinbouw, hightech, life sciences, chemie, energie, logistiek en creatieve industrie. Het idee is dat overheid, bedrijfsleven en de kennissector samenwerken om de concurrentiekracht op deze terreinen te versterken. De onderzoekskoepels TNO, NWO en KNAW dienen hun programma’s deels te richten op de topsectoren. Die inspanningen maken deel uit van de 1,5 miljard.
Vierde Burgerhartlezing door Lynn Hunt
De veelgeroemde tolerantie van de Nederlandse republiek bijvoorbeeld was in de praktijk niet veel meer dan het erkennen van de onmogelijkheid religieuze uniformiteit dwingend op te leggen. We kunnen dit type tolerantie daarom maar beter als gedogen omschrijven. Met het als volwaardig accepteren van afwijkende godsdienstige opvattingen had het in ieder geval weinig van doen.
De tijd van mijn schrijven is eindig
November 2011: Zelfs Harry Mulisch liet geen louter papieren archief na. Zijn onvoltooide roman De tijd zelf moest door de bezorgers nog deels van zijn laptop worden gehaald, blijkens ‘de uitzonderlijke gaafheid van het papier in vergelijking met de overige versies’.
Slecht geschreven
Er zijn nog steeds Nederlanders die van Duitsers van nu de fiets van hun grootvader terug willen. Maarten van Bracht gaat nog een stapje verder, in een VPRO Gids-artikel gezet in de Fraktur-drukletter. Jan Gielkens van het Huygens ING (W.F. Hermans, Volledige Werken) neemt het op voor de Gotische letter.
Een multispectrale editie van Livingstone
De universiteit van Californië presenteert een spectaculaire editie van het reisjournaal van David Livingstone. Meest opvallende kenmerk is de spectraalfotografie toegepast op de oude kranten en enveloppen die Livingstone als schrijfmateriaal hanteerde. Livingstone was, zoals bekend, op zoek naar de bronnen van de Nijl, maar bleef in een erg moeizame expeditie lang steken in het oosten van Congo.
Leugens in het lieglicht
Dichters liegen de waarheid. Sommige dichters liegen bij iedere herdruk of bundeling weer een andere waarheid. Voor Hermans gold alleen de laatst gelogen waarheid. Een beetje poëzielezer trekt zich daar echter niets van aan.
Editing the Void
Oktober 2011: ‘For better or for worse, it is the commentator who has the last word.’ Fabian Stolk over romaneske ‘edities’ en ‘fictionele vakgenoten’.
Een poëtisch apothekerspraatje
De criticus Martinus Nijhoff ontdekte de ‘ongelooflijkste subtiliteiten’ in een gedicht van Gerrit Achterberg, die hij er zelf eerst had ingebracht. Hoe klonk Achterbergs eigen versie eigenlijk?
Opinie: Wie vormt de brug tussen de KNAW en onze kinderen?
‘Lokale historische vereniging’: klinkt een beetje suf. Maar wie het thema ‘zestiende-eeuwse humanist’ kan koppelen aan ‘wipkip’, ‘Republiek der Letteren’ aan ‘allochtone Hoornaren’ en tieners kan laten knippen en plakken over geneeskunde in de renaissance, die kan een internationaal georiënteerde wetenschapper nog wat uitleggen over valorisatie. Door Dirk van Miert
Stellenbibliographie zum Parzival
Met een gevoel dat zweeft tussen bewondering en verbijstering blader ik door de ‘Stellenbibliographie zum Parzival‘, een nu on-line beschikbare database met alle literatuur die betrekking heeft op de Parzival van Wolfram von Eschenbach. De database bevat de gegevens van ruim tienduizend verschillende artikelen, boeken en ander secundair materiaal.